NELSON MANDELA: Nembo ya demokrasia duniani atimiza miaka 93 ya kuzaliwa

 Mzee Nelson Mandela

 Mzee Nelson Mandela katika sherehe yake ya kutimiza miaka 93 ya kuzaliwa, hapa akiwa na famila

AFRIKA KUSINI

MWANZO wa wiki hii, Jumatatu ya Julai 18, Rais wa zamani wa Afrika Kusini, Nelson Mandela, alitimiza miaka 93 tangu azaliwe. Mandela, hata hivyo, kwa sasa ni mnyonge kiafya na yuko chini ya uangalizi wa karibu kutoka kwa madakatari kwa muda wa saa 24. Hii ni tangu atoke hospitali mwezi Januari pale alipolazwa baada ya kuugua.

Lakini hali hii haijawazuia raia wa Afrika Kusini na watu wengi duniani kumtakia kheri njema wakati alipokuwa akisheherekea miaka 93 tangu azaliwe. Kuadhimisha siku hii, wimbo maalum umetungwa kwa heshima yake.

Raia wa Afrika Kusini waliweka historia ambapo yamkini watu milioni 12 waliimba wimbo huo kwa wakati mmoja. Shirika la utangazaji nchini humo (SABC) pamoja na idara ya elimu walifanya mapango kuwa ifikiapo saa mbili asubuhi, wanafaunzi katika shule zote nchini humo wawe wanauimba wimbo huo maalum uliotungwa kwa heshima ya Madiba.

Siku ya kuzaliwa kwa Nelson Mandela, rais wa kwanza mweusi wa Afrika Kusini ni mojawapo ya siku ya kimataifa iliyoorodheshwa na Umoja wa Mataifa. Nchini Afrika Kusini kila mtu alipaswa kujitolea dakika 67 za muda wake kufanya huduma za kijamii.

Viongozi mbalimbali duniani wamemtumia salamu za kheri njema mzee Mandela wakiongozwa na Rais Barack Obama wa Marekani, ambaye alisema kuwa Mandela ni nembo ya demokrasia na haki duniani na amemshukuru kwa kujitolea maisha yake kwa huduma ya jamii. Kiongozi huyo wa Marekani amesema Mandela ataacha urithi wa busara, nguvu na fadhila nyingi.

Historia yake

Nelson Rolihlahla Mandela au Madiba kama anavyojulikana kwa jina la utani, alizaliwa katika Jimbo la Transkei, Afrika Kusini Julai 18, 1918. Baba yake alikuwa ni Chifu Henry Mandela, wa kabila la Tembu. Ni rais wa kwanza aliyechaguliwa kidemokrasia nchini Afrika Kusini. Alikuwa mwanasheria na mwanachama wa ANC aliyepinga siasa za Ubaguzi wa rangi katika Afrika Kusini.

Nelson Mandela ni wa nasaba inayotoka tawi la cadet la Thembu, ambalo linatawala katika mkoa wa Transkei, Jimbo la Cape ya Mashariki nchini Afrika Kusini. Alizaliwa katika kijiji kidogo cha Mvezo, ambacho kipo katika wilaya ya Umtata.

Wakati Mandela alipokuwa na miaka tisa, baba yake alifariki kwa kifua kikuu, na Jongintaba, aliyekaimu utawala kwa muda akawa mlezi wake.

Mandela alipata elimu yake katika Chuo Kikuu cha Fort Hare na Chuo Kikuu cha Witwatersrand na kuhitimu katika sheria mwaka 1942. Alijiunga na African National Congress (ANC) mwaka 1944 na kushiriki katika upinzani dhidi ya sera za chama tawala cha National Party ya ubaguzi wa rangi baada ya 1948.

Baada ya ushindi wa chama cha Makaburu cha National Party katika uchaguzi wa 1948, chama ambacho kiliunga mkono sera ya ubaguzi wa rangi, Mandela alianza kushiriki kikamilifu katika siasa. Awali, Mandela na watu wengine 150 walikamatwa tarehe 5 Desemba 1956 na kushtakiwa kwa uhaini, aliachiwa huru mwaka 1961.

Kutoka 1952 hadi 1959, daraja jipya la wanaharakati weusi lililojulikana kama Africanists lilivuruga shughuli za ANC katika makazi duni, na kutaka hatua kali zaidi dhidi ya utawala wa National Party.

Uongozi wa ANC chini ya Albert Luthuli, Oliver Tambo na Walter Sisulu waliona si tu kwamba Africanists walikuwa wanasonga kwa kasi lakini pia walitoa changamoto kwa uongozi wao. Uongozi wa ANC uliimarisha nafasi yao kwa njia ya muungano na vyama vya siasa vya Weupe wachache, Machotara, na Waasia katika jaribio la kutaka uwakilishi mpana zaidi ya ule wa Africanists.

Africanists waliudharau Mkataba wa Uhuru wa 1955 katika Mkutano wa Kliptown wa mkataba wa wanachama wa ANC 100,000 wenye nguvu ya kupiga kura moja katika muungano.

Baada ya kupigwa marufuku kwa ANC mwaka 1960, Nelson Mandela alitaka kuanzishwa tawi la jeshi ndani ya ANC. Mwezi Juni 1961, mtendaji wa ANC alilikubali pendekezo lake juu ya matumizi ya mbinu za vurugu na walikubaliana kwamba wanachama waliotaka kujihusisha wenyewe katika kampeni ya Mandela hawatazuiwa kufanya hivyo na ANC. Hii ilisababisha kuundwa kwa Umkhonto we Sizwe. Mandela alikamatwa mwaka 1962 na kuhukumiwa kifungo cha miaka mitano pamoja na kazi ngumu.

Mwaka 1963, wakati viongozi wenzake wengi wa ANC na Umkhonto we Sizwe walipokamatwa, Mandela aliletwa kujibu mashtaka yao kwa kupanga njama za kuipindua serikali. Juni 12, 1964, washitakiwa wanane, ikiwa ni pamoja na Mandela, walihukumiwa kifungo cha maisha. Kutoka 1964 hadi 1982, aliwekwa kizuizini katika gereza la Robben Island, nje ya Cape Town; baada ya hapo, alikuwa katika Gereza la Pollsmoor.

Katika miaka yake gerezani, sifa ya Nelson Mandela ilikua kwa kasi. Alikubaliwa sana kama kiongozi muhimu zaidi mweusi nchini Afrika Kusini na akawa mtu muhimu mwenye nguvu ya upinzani kama harakati za kupambana na ubaguzi wa rangi. Mara kwa mara alikataa kukubaliana au kubadili msimamo wake wa kisiasa ili aachiwe.

Kwa kutumia mbinu za Mahatma Gandhi, Mandela hatimaye alifanikiwa kwa ajili ya vizazi vya wanaharakati wa Afrika Kusini dhidi ya ubaguzi wa rangi. Baadaye alishiriki katika mkutano tarehe 29-30 Januari, 2007, uliofanyika New Delhi kuadhimisha kumbukumbu ya miaka 100 ya Gandhi kuanzisha satyagraha (upinzani usio wa vurugu) nchini Afrika Kusini.

Tarehe 2 Februari 1990, Rais wa nchi hiyo, Fredreck W de Klerk aliachana na amri ya kupiga marufuku shughuli za ANC na vyama vingine vya kupambana na ubaguzi wa rangi, na kutangaza kuwa Mandela muda mfupi atafunguliwa kutoka gerezani. Mandela ilitolewa kutoka gereza la Victor Verster Februari 11, 1990. Tukio hilo lilitangazwa moja kwa moja duniani kote.

Kufuatia kuachiliwa kwake kutoka gerezani, Mandela akarudi kwenye uongozi wa ANC na, kati ya 1990 na 1994, alikiongoza chama katika mazungumzo ya vyama vingi ambayo yalisababisha uchaguzi wa kwanza nchini humo usio wa ubaguzi wa rangi.

Mwaka 1990 alianzisha sera ya maridhiano. Yeye mwenyewe kwa moyo wote alijiimarisha katika maisha yake ya kazi na kujitahidi kufikia malengo ya yeye na wengine yaliyowekwa gerezani karibu miongo minne kabla. Mwaka 1991, katika mkutano wa kwanza wa kitaifa wa ANC uliofanyika ndani ya Afrika Kusini baada ya uanzishwaji wake kupigwa marufuku mwaka 1960, Mandela alichaguliwa kuwa Rais wa ANC wakati rafiki yake wa muda mrefu, Oliver Tambo, kuwa Mwenyekiti wa Taifa wa chama. Mwaka wa 1993, pamoja na Frederick de Klerk, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani.

Mandela anakumbukwa kwa ushujaa wake, uzalendo wake na kutanguliza mbele maslahi ya wengi kuliko ya kwake. Hata aliposhika madaraka ya kuongoza taifa hilo lenye uchumi borea zaidi kuliko mengine Afrika, hakutaka kung’ang’ania madarakani kama walivyo wenzake akina Robert Mugabe wa Zimbabwe. Alitoka madarakani huku wananchi bado wakimpenda na kuwapisha wengine. Je, viongozi wengi wa Afrika ni akina nani wanafuata nyayo zake?

Makala haya yameandaliwa na Bishop J. Hiluka kwa msaada wa vyanzo mbalimbali vya habari.

FILAMU NYINGINE: Bunge la rusha jiwe gizani ukisikia mmh jua limempata!

 Jengo la Bunge

Wabunge wakiwa kwenye kikao

Waziri wa Ushirikiano wa Afrika Mashariki (EAC), 

Samuel Sitta

 Mbunge wa Monduli, Edward Lowassa

BISHOP J. HILUKA

Dar es Salaam

HAKIKA haya yanayoendelea ndani ya Bunge la Jamhuri ya Muungano ni kama maigizo ingawa ndiyo hali halisi inayoendelea kwenye vikao vya bunge letu (tukufu?) mjini Dodoma, ambapo kumekuwepo hali ya kutofautiana kihoja na kimawazo kiasi cha kufikia hatua ya kuporomosheana vijembe na kejeli hizi na zile, tena zikiwa zinatoka kwa watu ambao wanaheshimika mno ndani ya jamii.

Hakika kile kinachoendelea huko bungeni hakina tofauti na ule upinzani uliokuwepo kwenye bendi zetu za muziki wakati ule; Extra Bongo walipokuwa wakiimba kibwagizo chao kwamba 'zama za kurusha jiwe kwenye giza na ukisika mmmh… ujue limempata', ambapo mwanamuziki mwingine, Muumini Mwinjuma alipingana nao na kuimba kuwa 'unaporusha mawe kuwa mwangalifu usije ukampiga mkweo...'

Hali hii pia inanikumbusha simulizi ninazosikia kila mara kuhusu wenyeji wa mikoa ambayo uwindaji ni moja ya shughuli zao kuu za kila siku. Simulizi ambazo zimekuwa zikisema kuwa wawindaji hawa wamekuwa na msemo usemao, "Ukirusha mshale usiku mawindoni, ukasikia chwiiii! Chwiii! Jua umempata mnyama.”

Hali hii ni dhahiri kabisa kuwa ipo katika vikao vya bunge linaloendelea mjini Dodoma. Ambapo wabunge wa Kambi ya Upinzani Bungeni wamekuwa wakirusha mishale (wakitoa hoja kali) ambazo zimekuwa zikiwatikisa sana mawaziri na wabunge wa chama tawala kiasi cha kuomba muongozo wa spika kila mara.

Mfano ni ile hoja ya ufisadi na mafisadi katika akaunti ya EPA ilipotolewa kwa mara ya kwanza katika bunge lililopita, wabunge wa chama tawala wakiongozwa na spika wa wakati huo wakazomea. Spika akasema kuwa hayo ni majungu. Lakini baada ya muda ukweli ukajulikana.

Hali kadhalika hoja ya posho iliyoibuka katika bunge hili linaloendelea imekwisha wainua takribani mawaziri wote na wabunge wengi wa chama tawala, ambapo wamesimama kupinga hoja hiyo kwa nguvu zao zote.

Katika kikao cha Jumanne wiki hii, Mbunge wa Kigoma Kusini, David Kafulila (NCCR-Mageuzi), alipokuwa akichangia katika hotuba ya Wizara ya Afya alisema kwa kunukuu kauli ya Baba wa Taifa, Mwalimu Nyerere kuwa 'serikali corrupt haiwezi kukusanya kodi', yeye akisema kwamba serikali ya Rais Kikwete ni legelege kwa vile imeshindwa kukusanya kodi, kauli iliyosababisha mawaziri zaidi ya watatu kuomba mwongozo wa mwenyekiti.

Hata alipotakiwa na kiti cha mwenyekiti, Jenista Mhagama, kufuta kauli hiyo, Kafulila alikataa na kusisitiza kwamba yuko tayari kufia msimamo huo ambao ni mchungu kwa watu fulani (serikali na wabunge wa CCM), ndipo Waziri wa Ushirikiano wa Afrika Mashariki (EAC), Samuel Sitta, alipoamua kusimama kutuliza mzozo huo. Alisimama na kuwasihi wabunge wa CCM kuwa watulivu, kwani wapinzani kazi yao ni kubeza kila kitu kinachofanywa na serikali.

“Wabunge wa upinzani kazi yao ni kubeza kila kitu kinachofanywa na serikali, lakini sisi tutahukumiwa na wananchi. Siku zote wapinzani mambo yao ni ya unafikinafiki,” alisema Sitta na kuibua zogo zaidi.

“Nitatoa mfano, baadhi yao wanadai posho za vikao ni kuwaibia wananchi, lakini wapo baadhi yao walichukua posho hizo miaka mitano iliyopita. Warejeshe posho hizo ndiyo wananchi watawaelewa… na wataendelea kuwa wapinzani,” alisema.

Hata hivyo, maelezo ya Sitta hayakuweza kuzima mzozo uliokuwapo kwani wabunge wengi wa upinzani walisimama wakitaka mwongozo wa mwenyekiti, lakini mwenyekiti aliahirisha Bunge kutokana na muda wa kikao kwisha.

Majibu ya Sitta ambaye amekuwa kiongozi wa shughuli za Bunge akikaimu nafasi ya Waziri Mkuu, Mizengo Pinda, yalikuja wakati akitoa ufafanuzi wa kauli iliyoibua zogo hayakuwafurahisha wabunge wa kambi ya upinzani.

Wapinzani waliona kana kwamba kuwaita wafaniki ni lugha yenye kuudhi pia, kinyume cha kanuni za Bunge.

Kurusha mawe pia kumefanywa na Mbunge wa Monduli, Edward Lowassa alipoirushia jiwe serikali ambayo yeye pia aliwahi kuwa Waziri Mkuu wake kabla hajajiuzulu kwa kashfa ya Richmond. Haukupita muda tukasikia mmhhh! Waziri Mkuu, Mizengo Pinda kujaribu kukwepa jiwe la Lowassa na kisha Samuel Sitta naye wiki iliyopita akatumia nafasi hiyo kumjibu Lowassa.

Hata hivyo, imesemwa kuwa hata Makamu wa Kwanza wa Rais wa serikali ya umoja ya Zanzibar, Maalim Seif Sharif Hamad, pia amevipongeza vyama vya Chadema na NCCR-Mageuzi kwa hoja ya posho waliyoisimamia kidete, hadi kieleweke.

Katika hili imeonesha wazi kuwa wabunge wa kambi ya upinzani safari hii wana shabaha kwa kulenga ipasavyo mishale na mikuki yao, maana kila wanapolenga ama kutupa mawe tunasikia mmmh ama chwiii. Maana kila jiwe walilotupa, mkuki na mshale waliourusha umeonekana kuleta majibu hata kama bado wanayarusha gizani.

Hoja zao zinatuingia sisi tunaosikia kwamba zina mantiki lakini mshangao ni wenzao wa CCM ambao kinachoonekana ni kwamba wameacha jukumu lao la kuisimamia serikali na kuwa watu wa kuibeba, nadhanai wakijiona ni mawaziri watarajiwa!

Mimi ninawahamasisha wapinzani waendelee kurusha mawe gizani kwani yanawapata na sisi tunaona, hata kama ikipigwa kura wao wanashinda lakini wanaondoka na majeraha. Majeraha haya yatakapowazidi, watakufa na hapo bila shaka umma wa Watanzania utanufaika na uwepo wa hili Bunge.

Alamsiki...

PROF. JOHN ATTA MILLS: Apambana na kumgaragaza mke wa bosi wake wa zamani ndani ya chama

 John Atta Mills

 Nana Konadu Rawlings

ACCRA

Ghana

RAIS wa Ghana, John Atta Mills amechaguliwa tena kuibeba bendera ya chama tawala cha National Democratic Congress (NDC) nchini Ghana katika uchaguzi mkuu wa rais utakaofanyika mwakani.

Rais Atta Mills ambaye alikuwa akipambana katika kinyang'anyiro cha kuwania nafasi hiyo kupitia chama chake kwenye uchaguzi wa mwaka ujao na mke wa aliyekuwa kiongozi wa Ghana, Jerry Rawlings, alijinyakulia asilimia 97 ya kura zilizopigwa kwenye uchaguzi wa chama hicho mwanzoni mwa wiki hii.

Mke wa Jerry Rawlings, Nana Konadu Rawlings, ndiye aliyekuwa mpinzani wake wa pekee. Baada ya ushindi huo, Atta Mills amesema kuwa huu ndiyo mwanzo wa kinyang'anyiro cha mwaka ujao na kuwataka wafuasi wake kuendelea kukiunga mkono chama hicho tawala. Rais huyo wa sasa wa nchi hiyo ya Magharibi mwa Afrika anatazamiwa kuchuana na Nana Akufo Addo wa chama kikuu cha upinzani cha NPP katika uchaguzi mkuu ujao, utakaofanyika Desemba mwaka kesho, 2012.

Historia yake

John Evans Atta Mills alizaliwa Julai 21, 1944. Aliingia madarakani Januari 7, 2009, baada ya kumshinda mgombea wa kilichokuwa chama tawala, Nana Akufo-Addo kwa asilimia 50.23 ya kura dhidi ya asilimia 49.77 alizopata mpinzani wake katika uchaguzi wa Rais uliofanyika mwaka 2008. Alikuwa Makamu wa Rais kuanzia 1997 hadi 2001, chini ya Rais Jerry Rawlings, na aligombea bila mafanikio katika uchaguzi wa rais wa mwaka 2000 na 2004 kama mgombea wa chama cha National Democratic Congress (NDC).

Maisha ya awali na elimu

Mills alizaliwa katika eneo la Tarkwa, eneo lililoko katika Mkoa wa Magharibi wa Ghana. Alielimishwa katika shule ya Achimota, ambapo alihitimu Advanced Level Certificate mwaka 1963, na baadaye elimu ya juu katika Chuo Kikuu cha Ghana, Legon, ambapo alihitimu shahada na cheti cha taalamu katika sheria mwaka 1967.

Wakati akisoma kiwango cha udaktari katika Sheria katika Shule ya Oriental and African Studies (SOAS) ya Chuo Kikuu cha London, Mills alikuwa amechaguliwa ugenini, kama msomi wa Fulbright katika Chuo cha Sheria cha Stanford huko Marekani.

Mills alihitimu masomo yake ya udaktari SOAS, baada ya kukamilisha makala yake (Thesis) katika eneo la ushuru na maendeleo ya kiuchumi.

Kazi ya uhadhiri

Mills alianza kazi ya kufundisha (uhadhiri) katika Kitivo cha Sheria katika Chuo Kikuu cha Ghana, Legon. Alikaa karibu miaka ishirini na mitano akifundisha katika Legon na taasisi nyingine za elimu ya juu, na akapanda cheo kuanzia mhadhiri, mhadhiri mkuu na Profesa, na ni mjumbe katika bodi na kamati mbalimbali.

Zaidi ya hayo, alisafiri kutembelea duniani kote kama mhadhiri na profesa katika taasisi ya elimu kama vile LSE, na kufafanua utafiti wake na majarida katika mikutano mbali mbali.

Mills ametunga machapisho kadhaa, kama vile:Taxation of Periodical or Deferred Payments arising from the Sale of Fixed Capital (1974) na Exemption of Dividends from Income taxation: A critical Appraisal (1977) Katika: Review of Ghana Law, 1997, 9: 1, pg.38-47.

Mengine ni Report of the Tax Review Commission, Ghana, parts 1,2&3 (1977), Ghana's Income Tax laws and the Investor. ( iliyochapishwa na Chuo Kikuu cha Ghana), na Ghana's new investment code: an appraisal (1993) Katika: University of Ghana Law Journal, 1993, vol. 18, pg.1-29.

Amewahi kushikilia nafasi za mtahini katika taasisi kadhaa zenye uhusiano na fedha taasisi nchini Ghana, ikiwa ni pamoja na Taasisi ya Wahasibu, Taasisi ya wafanyakazi wa Benki, na Tume ya ushuru ya Ghana.

Mchango katika michezo

Amechangia katika shirika la Ghana la Hockey, Shirika la kitaifa la Michezo nchini Ghana, na klabu ya Accra Heart of Oak. Hufurahia sana michezo ya Hoki na kuogelea, na huchezea mara kwa mara timu ya taifa ya Hockey (ni mwanachama wa timu ya Hockey Veterans).

Makamu wa Rais wa Ghana

Katika uzinduzi wa uchaguzi wa kwanza wa Rais mwaka 1992, National Convention Party (NCP) kiliunda muungano na National Democratic Congress (NDC). Mwenyekiti wa zamani wa Baraza la Taifa la Muda la Ulinzi (PNDC) na kiongozi wa Ghana, Jerry John Rawlings alimchagua kiongozi wa NCP, Kow Nkensen Arkaah, kuwa mgombea mwenza kwa ajili ya Umakamu wa Rais. Baada ya kuchaguliwa katika uchaguzi wa 1992, Arkaah alishikilia madaraka hayo kati ya 1992-1996.

Hata hivyo, tarehe 29 Januari 1996, NCP kilivunja muungano na NDC, kikaungana na People's Convention Party (PCP) na kuunda chama kipya cha Convention People's Party (chama cha siasa cha zamani kilichopigwa marufuku cha Rais wa kwanza wa Ghana, Kwame Nkrumah). Hivyo, katika mgawanyiko huo mchungu, Arkaah alisimama kama mgombea wa CPP iliyozaliwa upya katika Uchaguzi wa 1996 dhidi ya Rais Rawlings.

Rawlings alimchagua Mills kwa nafasi iliyokuwa wazi ya Makamu wa Rais katika jitihada zake za kuchaguliwa tena kwa muhula wa pili katika Uchaguzi wa Rais wa Ghana 1996. Rawlings alichaguliwa tena katika muhula wake wa pili kuwa rais, na Mills akawa Makamu wa Rais wa Ghana kati ya mwaka 1996 hadi 2000.

Urais

Desemba ya 2002 John Atta Mills alichaguliwa na chama chake kuwa mbeba bendera ya chama na kuwaongoza katika uchaguzi wa mwaka, baada ya Rais Rawlings ambaye katiba ilimzuia kuendelea kuwa rais. Hata hivyo alishindwa na mwanasiasa mkongwe, John Agyekum Kufuor, ambaye alikuwa kugombea wa NPP. Kufuor alikuwa mbunge wa zamani wakati wa utawala wa Waziri Mkuu Kofi A. Busia wa Progress Party katika kipindi chake cha utawala cha 1969-1971 na aliwahi kuwa Naibu Waziri wa Mambo ya Nje.

Tarehe 21 Desemba 2006, Mills alichaguliwa tena na NDC kuwa mgombea wake kwa ajili ya uchaguzi wa rais wa 2008 kwa jumla ya asilimia 81.4 (kura 1,362), akiwashinda kwa mbali wapinzani wake, Ekwow Spio-Garbrah, Alhaji Mahama Iddrisu, na Eddie Anna. Mwaka 2008, alichaguliwa kuwa rais wa Ghana, baada ya uchaguzi wa pande tatu.

Shughuli na miradi mingine

Mills amehusika katika shughuli na miradi mbalimbali kama vile:

• Mwanachama wa soko la hisa la Ghana
• Bodi ya Wadhamini, Mines Trust
• Mjumbe wa Kamati ya usimamizi, Utawala wa ushuru ya Wataalam, Umoja wa Mataifa Kikundi cha Wataalam katika Ushirikiano wa Kimataifa katika Masuala ya ushuru, na Umoja wa Mataifa Mradi wa Sheria na Idadi ya Watu
• Masomo juu kukodesha vifaa nchini Ghana
• Kitabu kiandalizi juu ya ushuru ya Mapato ya Ghana
• Mapitio ya Mkataba na Uingereza wa ushuru
• Mwaka 1988, John Evans Atta Mills akawa kaimu Kamishna wa Mapato ya Ndani ya Humuma ya Ghana na aliteuliwa kamishna mwezi Septemba 1996.
• Mwaka 1997, Profesa Mills alipata cheo kingine muhimu tarehe 7 Januari 1997, alipoapa kama Makamu wa Rais wa Jamhuri ya Ghana.
• Katika 2002, Prof Mills alikuwa kutembelea Liu kama msomi mtalii katika Kituo cha Masomo ya Maswala ya Dunia, Chuo Kikuu cha British Columbia, Kanada.
• Mnamo Desemba 2002, John Evans Atta Mills alichaguliwa na chama chake kuwa kiongozi na akawaongoza katika uchaguzi wa 2004.

Maisha binafsi

Rais Mills amemuoa Ernestina Naadu Mills, mkufunzi na wana watoto wawili; Sam Kofi Mills, mtoto wa kiume mwenye umri wa miaka 19, na Ruby Addo, binti.

Ni rafiki mzuri wa Mchungaji TB Joshua wa The Synagogue, Kanisa la mataifa yote mjini Lagos, Nigeria na hutembelea kanisa lake mara kwa mara. Alisema kufuatia uzinduzi wake kwamba TB Joshua alitabiri kwamba kungekuwa na uchaguzi wa tatu, matokeo yangetolewa Januari, na angeweza kuibuka mshindi.

Makala haya yameandaliwa na Bishop J. Hiluka kwa msaada wa mashirika mbalimbali ya habari ya kimataifa.

Takwimu za unywaji maziwa na madhara ya uchakachuaji

 Baadhi ya wanafunzi wa shule mbalimbali za msingi 

za Manispaa ya Kinondoni jijini Dar es Salaam 

wakiandamana kwenye barabara ya Kawawa 

kuadhimisha kilele cha wiki ya uhamasishaji 

unywaji wa maziwa.

 

BISHOP J. HILUKA

Dar es Salaam

WIKI hii nimesoma habari kuhusu taarifa ya Bodi ya Maziwa nchini (TDB), kwamba wastani wa Watanzania kunywa maziwa unaongezeka na imewaomba kujenga utamaduni wa kunywa maziwa kwa wingi ili kujenga afya zao.

Akizungumza kwenye maonesho ya kimataifa ya Sabasaba katika viwanja vya Mwalimu Julius Nyerere, jijini Dar es Salaam, Meneja Masoko wa bodi hiyo, Dk. Mayasa Simba, alisema bodi hiyo imeendelea kuhamasisha unywaji wa maziwa na hadi sasa wastani wa mtu mmoja kunywa maziwa umefikia lita 43 kwa mwaka ingawa Shirika la Afya duniani (WHO) linapendekeza wastani wa lita 200 kila mwaka kwa kila mtu.

Alisema kuwa bodi hiyo imeendelea na mikakati ya kuhamasisha unywaji wa maziwa kuanzia shuleni, kwenye maonesho kama Sabasaba na Wiki ya Maziwa ambapo bidhaa mbalimbali zitokanazo na maziwa zimekuwa zikioneshwa.

Na kaulimbiu ya bodi hiyo ni “Maziwa ya Tanzania kwa afya na utajiri”, hivyo itaendelea kuwaeleza Watanzania kuwa kuna bidhaa nyingi zitokanazo na maziwa tofauti na mtazamo wa baadhi ya watu.

Taarifa hiyo iliendelea kusema kuwa kwenye maziwa kunapatikana bidhaa nyingi kama vile jibini, yoghurt, siagi na samli na maziwa yanaweza kutumika kupikia wali na vyakula mbalimbali na kujenga afya za Watanzania.

Na mwisho habari hizo zilibainisha kuwa Bodi ya Maziwa kwa kushirikiana na Wizara ya Mifugo na wadau mbalimbali wanaandaa andiko kwa ajili ya mpango wa unywaji wa maziwa shuleni, hali ambayo itajenga utamaduni wa watoto kupenda kunywa maziwa.

Hivi karibuni niliandika makala kuhusu unywaji wa maziwa na jinsi Watanzania wanavyokatishwa tamaa na mambo fulanifulani. Imekuwa ikisemwa kuwa Watanzania hatuna utamaduni wa kunywa maziwa, huku wenzetu wa Kenya ndio wanaosemwa kuongoza kwa kunywa maziwa wakifuatiwa na Uganda na Rwanda ingawaje sisi tumejaaliwa kuwa na mifugo wengi ambao wangetosheleza mahitaji yetu ya vyakula hivyo.

Napenda nisisitize tena kuwa mimi ni mmoja wa watu wanaopenda sana wanywe maziwa, lakini kutokunywa maziwa hakumaanishi kwambwa hatupendi bali kinachotukatisha tamaa ni kwamba maziwa mengi yanayouzwa si maziwa halisi, kwa kuwa wafugaji tayari huwa wamekwishayachakachua kwa kuongeza maji ili yawe mengi.

Na haiishii hapo tu kwani yakishafika kwa wafanyabiashara nao hupenda kuchukua maziwa hayo kiasi kidogo na kuchanganya na maziwa ya unga au wakati mwingine hata unga wa ngano, kisha wanatia mafuta kidogo ili kupata utando wa mafuta juu yake.

Maziwa ya moto yanayouzwa kwenye vibanda vingi jijini Dar es Salaam, pindi ukiyatia mdomoni huwezi kuisikia ile radha ya maziwa, na pia huwa yana utando wa mafuta ambao si wa kawaida hasa kwa mtu anayeyafahamu vizuri maziwa halisi.

Lengo la wafanyabiashara kuamua kuchakachua maziwa ni ili wapate faida kubwa bila kujua kwamba wanajiharibia soko na wakati huohuo kuhatarisha afya za watumiaji kwani hata hayo maji wanayotumia kuchakachua sidhani kama ni maji salama.

Sababu nyingine inayosababisha Watanzania kuonekana kuwa hawapendi kunywa maziwa ni kutokana na kuendelea kwa umasikini na hali ngumu ya kiuchumi katika ngazi za kifamilia na kitaifa, hali hii imefanya afya za wananchi ziendelee kuwa hatarini kutokana na ugumu wa maisha na hivyo kufanya hata baadhi ya vyakula muhimu ikiwemo maziwa kuwa anasa kwa Mtanzania wa kawaida.

Kauli mbalimbali zinazotolewa na baadhi ya viongozi na watafiti kwamba eti Watanzania wafundishwe (waelimishwe) kuhusu umuhimu wa kula nyama, mayai na kunywa maziwa, kwangu mimi nahisi kama hiki ni kichekesho cha mwaka!

Ni kichekesho kwa kuwa sidhani kama kuna Mtanzania asiyejua umuhimu wa vyakula hivyo kwa mwili wa binadamu au asiyependa kula na kunywa vizuri!

Wanapodai kuwa tuelimishwe, wanatuelimisha katika lipi wakati tuna kliniki zimejaa nchini takriban kila kijiji, ni nani ambaye hajawahi kufundishwa au ambaye mama yake hajafundishwa umuhimu wa vyakula hivyo?

Inaposemwa kuwa Watanzania hawanywi maziwa, hawali nyama na mayai sio kwa sababu hawana elimu ya umuhimu wa lishe hiyo bali hawana imani na maziwa yanayouzwa na wafanyabiashara wetu na pia hali ya kiuchumi haiwaruhusu kufanya hivyo!

Maziwa pekee yanayoonekana kuaminika miongoni mwa jamii zetu au kuwa halisi ni yale yanayosindikwa viwandani ambayo hata hivyo kwa hali halisi ya kiuchumi ya Watanzania wengi ni sawa na anasa kuyanunua.

Nawashauri wahusika hawa wangeangalia njia nzuri ya kujirekebisha kwa kunyoosheana kidole kwa kujiharibia soko kwa kuchakachua maziwa. Lakini pia ni jukumu la Serikali kupitia Bodi ya Maziwa na Wizara ya Mifugo kuchukua hatua na kuangalia jinsi ya kudhibiti uchakachuaji huu ili kulinda afya za Watanzania na kwa kufanya hivyo, biashara hiyo itakuwa kubwa na hata Serikali itapata mapato kupitia kodi.

Alamsiki.

HUGO CHAVEZ: Kiboko ya Marekani aliyekwenda kuugulia kwa rafiki zake Cuba

Rais a Venezuela, Hugo Chavez

CARACAS

Venezuela

RAIS wa Venezuela, Hugo Chavez, wiki hii aliwahutubia maelfu ya watu mjini Caracas baada ya kutoka kupata matibabu ya saratani nchini Cuba. Wafuasi wa Rais Chavez walimshangilia kwa wingi alipowaonesha bendera ya Venezuela kutoka kwenye ghorofa ya kasri lake na kusema kuwa afya yake itaimarika.

Chavez, mwenye umri wa miaka 56, amekuwa nchini Cuba tangu Juni 8, alikofanyiwa upasuaji kuondoa uvimbe uliokuwa na vimelea vya saratani. Chavez ni rafiki mkubwa baba wa taifa wa Cuba, Fidel Castro na mtu ambaye huwa anaonekana mwiba kwa kuipasha Marekani kuacha eubabe.

Chavez, mtu mkakamavu na mwenye hotuba ndefu lakini zisizochosha alisema hatoweza kushiriki katika sherehe za kuadhimisha miaka 200 ya uhuru wa Venezuela kutoka kwa Uhispania siku ya Jumanne.

Lakini alisema kuwa atafuatilia sherehe hizo akiwa kwenye kasri ya rais. Akiwa amevaa magwanda yake ya kijeshi na kofia nyekundu, Chavez kwanza aliongoza umati huo kuimba wimbo wa taifa wa Venezuela.

"Nimerudi," alisema akiwashukuru wale wanaomuunga mkono. "Hii ndiyo dawa bora kwa ugonjwa wowote ule." Akisimama bila kusaidiwa, Chavez alizungumza kwa muda wa dakika 30 bila kuangalia popote. Maelfu ya wafuasi waliokuwa wamevaa mavazi mekundu walisema: "Hapana! Chavez haondoki!"

Awali, Chavez alisema amekuwa "na wakati mgumu" nchini Cuba lakini kwamba sasa anaendelea kupata nafuu. Chavez, ambaye ameiongoza Venezuela kwa miaka 12 na hata kunusurika jaribio la mapinduzi mwaka 2002, aliambia Televisheni ya taifa kuwa ana utaratibu kamili wa matibabu, "anatumia dawa, anatakiwa kupumzika, na kula vyakula maalum".

Mapema kulikuwa na uvumi kuhusu hali ya afya ya Chavez baada ya kuondoka Venezuela zaidi ya wiki tatu huku kila mtu akisema lake.Lakini maafisa walichosema ni kufanyiwa upasuaji.

Historia yake

Hugo Rafael Chavez Frias alizaliwa Julai 28, 1954. Alishika madaraka ya kuiongoza Venezuela mwaka 1999. Kufuatia itikadi yake ya kisiasa ya Kibolivarian na "Usoshalisti wa karne ya 21", amelenga katika kutekeleza mageuzi ya usoshalisti katika nchi kama sehemu ya mradi wa kijamii inayojulikana kama Mapinduzi ya Wabolivia, ambayo yameshuhudia utekelezaji mpya wa katiba, demokrasia shirikishi na kutaifisha viwanda kadhaa muhimu.

Alizaliwa Sabaneta, Barinas, akawa afisa kazi jeshini, na baada ya kutoridhika na mfumo wa siasa za Venezuela ambao aliuona kama wa rushwa na sio wakidemokrasia, alianzisha Vuguvugu la siri la Mapinduzi ya Kibolivarian-200 (MBR-200) katika miaka ya 1980 ili kuipindua serikali.

Baada ya tukio la kidemokrasia serikali ya Rais Carlos Perez Andres aliamuru ukandamizaji mkali wa maandamano dhidi ya kupunguzwa matumizi, Chávez aliongoza MBR-200 katika mapinduzi yaliyoshindwa dhidi ya serikali mwaka 1992, ambapo aliishia kufungwa jela.

Alipotoka gerezani baada ya miaka miwili, alianzisha chama cha siasa, Fifth Republic Movement, na alichaguliwa kuwa rais wa Venezuela mwaka 1998. Hatimaye alipendekeza katiba mpya ambayo iliongeza haki kwa makundi yaliyotengwa na ilibadilisha utaratibu wa serikali ya Venezuela, na alichaguliwa tena mwaka 2000. 
 

Wakati wa muhula wake wa pili wa urais, alianzisha mfumo wa Misheni ya Kibolivarian, Halmashauri za Kijamii na vyama vya ushirika vinavyosimamiwa na wafanyakazi, wakati pia alitaifisha viwanda mbalimbali muhimu kwa maslahi ya taifa. Wapinzani wakati huohuo, walionesha hofu kwamba alikuwa akiumomonyoa uwakilishi wa kidemokrasia na kujiongezea mamlaka, walijaribu kumwondoa madarakani kwa njia zote kupitia mapinduzi ya kijeshi yaliyoshindwa mwaka 2002 na kura ya maoni ya kukumbukwa mwaka 2003. 
 

Alichaguliwa tena mwaka 2006, kufuatia kuanzisha chama kipya cha siasa, United Socialist Party of Venezuela (PSUV), mwaka 2007.

anajulikana kama mkosoaji wa ubepari na hasa uliberali wa kisasa, Chávez amekuwa mpinzani maarufu wa sera za kigeni za Marekani. Akifungamana mwenyewe na serikali ya ujamaa ya Fidel na kisha Raul Castrol ya Cuba, ya Evo Morales wa Bolivia, na ya Rafael Correa wa Ecuador. Urais wake unaonekana kama sehemu ya “mrengo wa kushoto” ukiisafisha Amerika ya Kusini.

Amekuwa anaunga mkono ushirikiano wa Amerika Kusini na Caribbean na alikuwa mtu muhimu katika kuanzisha ushirikiano wa kanda nzima; Umoja wa Mataifa ya Amerika Kusini, Muungano wa Wabolivia kwa ajili ya Waamerika, Benki Kuu ya Kusini, na mtandao wa televisheni wa kikanda, TeleSur. Ushawishi wake wa kisiasa katika Amerika ya Kusini ulimfanya jarida la Time kumuweka katika orodha ya watu 100 wenye ushawishi mkubwa zaidi duniani katika miaka ya 2005 na 2006.

Maisha ya awali: 1954-1970

Hugo Chávez alizaliwa katika nyumba ya upande wa bibi yake mzaa baba, Rosa Inéz Chávez (aliyefariki 1982), kwenye kibanda cha matope cha vyumba-vitatu iliyoko kijiji cha Sabeneta, Jimbo la Barinas.

Wazazi wake, Hugo de los Reyes Chavez na Elena Frias de Chavez, walikuwa walimu – wa tabaka la chini kati - waliokuwa wakiishi katika kijiji kidogo cha Los Rastrojos, na kabla ya kuzaliwa Hugo walikuwa tayari na mtoto mmoja, Adan Chavez, na baada ya Hugo walipata watoto wengine watano zaidi, ingawa mmoja wao, Enzo, alikufa kwenye umri wa miezi sita. Familia ya Chávez ilikuwa ya mchanganyiko wa asili ya Amerindia, Afro-Venezuela, na Kihispania. 
 

Waliishi katika umaskini, hasa Hugo na ndugu yake Adan waliishi na bibi yao Rosa, ambaye baadae Hugo alimuelezea kuwa "binadamu safi... mwenye upendo, mwema." Alikuwa mcha Mungu, Mkatoliki, na Hugo mwenyewe alilelewa katika imani, kijana wa madhabahu ya kanisa la mtaa. Chávez alijua kwamba yeye na ndugu yake "tulikuwa maskini sana lakini watoto wenye furaha sana", na kwamba "Kwa upande wa (Rosa) bibi, nilijua unyenyekevu, umaskini, maumivu, na wakati mwingine kutokuwa na kitu chochote cha kula. Nikaona ukosefu wa haki katika dunia hii."

Mafunzo ya Kijeshi: 1971–1975

Akiwa na miaka kumi na saba, aliamua kwenda kusoma katika Chuo cha Sayansi ya Jeshi cha Venezuela mjini Caracas, baadaye alisema kwamba "nilijihisi kama samaki katika maji. Kama nimegundua sehemu ya kiini cha maisha, wito wangu wa kweli." Katika Chuo, alikuwa mwanachama wa daraja la kwanza aliyefuata mitaala ya marekebisho inayojulikana kama Mpango wa Andres Bello. Mpango huu uliwekwa na kundi la maendeleo, maafisa wa kijeshi walioamini mabadiliko yanahitajika katika jeshi.

Kazi ya awali ya kijeshi: 1976-1981

Wakati wa sherehe za kijeshi mwaka 1976. Baada ya kuhitimu, Chavez alikuwa afisa wa mawasiliano katika kitengo cha kupambana na uasi katika Jimbo la Barinas, ingawa uasi wa Marxist-Leninist ambapo jeshi lilitumwa kupambana ulikuwa umetokomezwa katika jimbo, ukitoa muda mwingi wa kitengo. Chávez mwenyewe alicheza katika timu ya baseball, aliandika makala kwenye gazeti. Katika hatua moja alikuta fasihi iliyofichwa ya ki-Marxist iliyokuwa katika gari iliyotelekezwa imejawa mashimo ya risasi. 
 

Inaonekana kilikuwa mali ya wapiganaji wa miaka mingi kabla, aliendelea kusoma vitabu hivi, ambayo ni pamoja na vile vyenye nadharia kama hiyo vya Karl Marx, Vladimir Lenin na Mao Zedong, lakini kazi aliyoipenda sana ni iliyopewa jina la Times wa Ezequiel Zamora, iliyoandikwa karne ya 19. Vitabu hivi vilimshawishi Chávez kuona haja ya mrengo wa kushoto katika serikali ya Venezuela, baadaye alisema kwamba "Kwa wakati huo nilikuwa na miaka 21 au 22, nilijiona kuwa mtu wa mrengo wa kushoto."

Kazi ya jeshi na MBR-200: 1982-1991

Miaka mitano baada ya kuianzisha ELPV, Chávez alianzisha mapambano mapya ya siri ndani ya jeshi, EBR-200, baadaye aliiboresha MBR-200. Akivutiwa na viongozi watatu wa Venezuela aliowahusudu sana, Ezequiel Zamora (1817-1860), Simon Bolivar (1783-1830) na Simon Rodriguez (1769-1854), watu hawa wa kihistoria walijulikana kama "mizizi mitatu ya mti" wa MBR-200. 
 

Baadaye alielezea msingi wa kundi hilo, Chávez alisema kuwa na "mfumo wa Bolivarian ulioanzishwa haukuwa na malengo ya kisiasa... malengo yake yalikuwa ya ndani. Juhudi zake zilielekezwa katika mahali pa kwanza pa kujifunza historia ya jeshi la Venezuela kama chanzo chetu wenyewe cha mafundisho ya kijeshi, ambacho hakikuwepo." 
 

Hata hivyo, alitumaini kwamba MBR-200 itatawala kisiasa, na mawazo yake kisiasa wakati huo, alisema kuwa "huu mti (wa Bolívar, Zamora na Rodríguez) unatakiwa kuwa mduara, unatakiwa kukubali kila aina ya mawazo, kutoka upande wa kulia, kutoka kushoto, kutoka mabaki ya kiitikadi ya wale wa zamani wa mifumo wa kibepari na kikomunusti."

Makala haya yameandaliwa na Bishop J. Hiluka kwa msaada wa vyanzo mbalimbali vya habari.

Kudhani muungano hauna matatizo ni kujidaganya

Mchanga wa nchi hizo mbili ukichanganywa 

kuonesha muungano, mwaka 1964

 

 Hayati Mwalimu Julius Kambarage Nyerere na 

Hayati Abeid Amani Karume wakisaini hati 

za Muungano wa Tanganyika na Zanzibar

mwaka 1964

BISHOP J. HILUKA

Dar es Salaam

MUUNGANO wa nchi mbili za Tanganyika na Zanzibar uliozaa taifa jipya la Tanzania hadi sasa umeshapitia misukosuko na dhoruba za kila aina, lakini bado unaendelea kuwepo hata kama kuna hali ya mashaka, huku nchi nyingi za Kiafrika, Kiarabu na hata Asia zilizokuwa zimeungana kama sisi miaka ya nyuma zikishindwa kuuendeleza.

Hali ya mashaka ninayoizungumzia hapa inatokana na kile kinachodaiwa kuwa kuundwa kwa Muungano wetu kulikuwa siri na tangazo la kutiwa saini mkataba wa Muungano kati ya Rais wa Tanganyika, Mwalimu Julius K. Nyerere, na Rais wa Zanzibar, Sheikh Abeid Amani Karume, liliwashangaza watu kutoka pande zote za muungano; Bara na Visiwani.

Habari zinazidi kupasha kuwa hali hii ilitokana na habari za Muungano kuwa za siri na watu wa pande zote mbili za Muungano hawakushauriwa utadhani hawakuwa na haki yoyote ya mustakabali wa nchi yao.

Ndiyo maana nasema kuendelea kudhani kuwa kuujadili Muungano ni uhaini au kuendelea kuyafumbia macho masuala ya Muungano tutakuwa tunajidanganya, kwani kuficha au kudharau maradhi ni ugonjwa hatari, na ipo siku mauti itatuumbua.

Hoja za wabunge wa Zanzibar kuanzisha tena mjadila wa muundo wa Muungano zimeendelea kulitikisa Bunge baada ya wiki hii wabunge kutoka Zanzibar kuonekana kuushambulia muungano huu huku mbunge mwingine kuibuka na kutaka uvunjwe na kuundwa upya ili kumaliza malalamiko yasiyokwisha kuhusu kuwapo kwake.

Mbunge aliyetoa hoja ya kutaka muungano huo kuangaliwa upya na ikibidi kuvunjwa ni Haji Khatib Kai (Micheweni-CUF), aliyekuwa akichangia katika mjadala wa Hotuba ya Makadirio na Matumizi ya Ofisi ya Waziri Mkuu.

Mbunge mwingine wa Mgogoni, Kombo Khamisi Kombo (CUF), alisema suala hilo limewafikisha Wazanzibari pabaya hali ambayo inawafanya kuiona serikali hiyo ya Muungano kuwa inayowadhalilisha. Alisema wapo wanajeshi, polisi na wafanyakazi wengine Zanzibar ambao wanapata huduma zote muhimu visiwani humo, ingawa hawalipi kodi kwa Serikali ya Mapinduzi Zanzibar (SMZ) na badala yake kodi zao zimekuwa zikichukuliwa na Serikali ya Muungano.

Mbunge huyo alisema masuala ya namna hiyo yamekuwa yakisababisha watu wa visiwani kuuangalia muungano katika jicho la kuutilia shaka.

Akitoa mfano, mbunge huyo alisema, Zanzibar ina jumla ya mabalozi wanne tu nje ya nchi ambao wote wanaiwakilisha nchi hii katika mataifa ya Kiarabu isipokuwa Omar Ramadhani Mapuri ambaye ni balozi nchini China.

Wazanzibari mbalimbali wameendelea kulalamika kuwa Katiba ya Tanganyika imelindwa na ilipaswa kuwepo na Serikali yake, pamoja na viongozi wake kuwepo na kusimamia mambo yasiyo ya Muungano. Katiba na sheria za Tanganyika ndizo zilizotakiwa zitumike katika eneo la Tanganyika kwa yale mambo yaliyokuwa hayamo kwenye Muungano kama ambavyo Katiba na sheria za Zanzibar zinavyotumika katika eneo la Zanzibar kwa yale mambo ambayo si ya Muungano.

Imekuwa ikisemwa kwamba Serikali ya Tanganyika imefutwa kwa makusudi na Bunge la Tanganyika kinyume na Makubaliano ya Muungano ili kujipa nafasi kuitumia Serikali ya Muungano, kama kwamba ndio Serikali ya Tanganyika. Lengo ni hatimaye kuiua Serikali ya Zanzibar na kufanya Tanganyika mpya ikiwa na jina jipya la Tanzania lenye mipaka mipya, yaani kuwa nchi moja yenye Serikali Moja.

Kimtazamo hapa, malalamiko ya Wazanzibari kunadai uwepo wa serikali ya Tanganyika yana mantiki kwa kuwa pamoja na hatua ya kuifuta Katiba ya Tanganyika, lakini kule kuendelea kutambua kuwepo kwa sheria zisizo za muungano ni kutambua kuwepo kwa mamlaka ya Tanganyika ambako sheria hizo kwa mambo yote yasiyo ya Muungano ziliendelea na zinaendelea kutumika hadi leo.

Manung'uniko ya Wazanzibari yameenda mbali zaidi wanapodai kuwa miongoni mwa mambo yaliyodhihirisha kuwa hakukuwa na nia njema katika Muungano huu tokea awali ni pale wafanyakazi wa Serikali ya Tanganyika wote walipopandishwa vyeo kwa pamoja na kuwa wafanyakazi wa Muungano kama kifungu cha 3 (1) cha Provisional Transitional Decree.

Vivyo hivyo, kifungu cha 6 (i) cha Decree kinasema mara tu baada kuanza Muungano, Mahakama ya Tanganyika na Majaji wake wote nao watakuwa ndio Mahakama na Majaji wa Jamhuri ya Muungano kinyume na Makubaliano ya Muungano. Mpaka leo Katiba zote mbili hazitambuwi Mahakama kama ni suala la Muungano. Nembo ya Tanganyika inatumika kama nembo ya Serikali ya Muungano na Idara ya Mwanasheria Mkuu wa Tanganyika inachukuliwa kama Idara ya Mwanasheria Mkuu wa Serikali ya Muungano.

Ukiuangalia Muungano wetu kijuujuu utaona kuwa ni mfano mzuri sana wa maelewano kwa watu wa Bara la Afrika, lakini chini kwa chini kunafuka moshi ambao ukiachwa hivi hivi bila kutafutiwa ufumbuzi utakuja kujitokeza moto mkubwa ambao tunaweza kushindwa kuuzima.

Kwa kuwa tupo katika kipindi cha kuelekea kwenye mchakato wa kupata Katiba mpya, nadhani ni wakati mwafaka kila Mtanzania aweke maslahi ya taifa mbele bila ushabiki, viongozi nao wawe mstari wa mbele kuonesha njia na siyo kuwa na sauti ya mwisho juu ya Muungano. 

Kwa Watanzania wengi kutoka pande zote zinazohusika na Muungano, inaonekana wazi hawapingi kuungana, kwani muungano kwao ni baraka. Ila hiki kinachoitwa Kero za Muungano. 

Mojawapo ya mambo yaliyoibuliwa wiki hii na wabunge ni kuhusu Rais wa Zanzibar aliyetakiwa moja kwa moja awe Makamu wa Rais wa serikali ya Muungano kama Rais atatoka Bara, na pale Rais atakapotoka upande wa pili, yaani Zanzibar mwenzake wa Bara awe Makamu wa Rais.

ABDOULLAYE WADE: Mgawo wa umeme watia doa mpango wake wa kung’ngania madarakani

Rais wa Senegal, Abdoulaye Wade

DAKAR

Senegal

RAIS wa Senegal, Abdoulaye Wade, amesalimu amri kuhusu pendekezo la kutaka kufanya mabadiliko ya sheria za uchaguzi, na kuuondoa kabisa muswada ambao ulizua vurugu kubwa baina ya polisi na waandamanaji katika mji mkuu Dakar hivi karibuni.

Mahasimu wa Wade walisema kwamba pendekezo hilo lingeruhusu kuchaguliwa kwake tena dhidi ya upinzani usio na nguvu katika uchaguzi ujao utakaofanyika mwezi Februari mwakani na pia lilitishia kuzuka kwa maandamano ya mapinduzi katika nchi hiyo ambayo kwa muda mrefu ni imara katika Afrika Magharibi.

Wakosoaji wamesema marekebisho hayo ya katiba yalilenga kuhakikisha Rais Wade, ambaye ana umri wa miaka 85, anachaguliwa tena mwakani. Wade aliingia madarakani katika uchaguzi wa kidemokrasia, lakini sasa anakabiliwa na ongezeko la hasira kutoka kwa wananchi kutokana na matatizo ya umeme ya kila siku na kupanda kwa gharama za maisha.

Wanaharakati, vyama vya upinzani, waangalizi wa haki za binadamu na wananchi kwa ujumla waliandamana kupinga hatua ya Rais Wade kutaka kubadili katiba ya nchi hiyo na kumuwezesha makamu wa rais kuwa mgombea mwenza katika uchaguzi mkuu ujao.

Mbali na kutaka kubadili kipengele hicho cha katiba, Rais Wade pia alitaka kubadili mfumo wa ushindi wa kura za urais kutoka ushindi wa asilimia 50 hadi asilimia 25 ambazo ndizo zitawezesha mshindi kutangazwa, hatua inayopingwa na wanaharakati wakisema kingemhakikishia ushindi wa mkondo wa kwanza dhidi ya upinzani wake hata kama ni dhaifu.

Rais Wade aliwasilisha mapendekezo yake ya kutaka kubadilishwa kwa katiba ya nchi hiyo kwenye kikao cha bunge kinachoendelea ikiwa imebaki miezi nane tu kupisha uchaguzi mkuu wa nchi hiyo.

Wachambuzi wa mambo wanasema kuwa hatua hiyo ya Rais Wade kutaka kubadili katiba ya nchi hiyo ina lengo la kumuwezesha kiongozi huyo kuwania urais kwa kipindi kingine cha tatu huku akimpa nafasi ya uwaziri mtoto wake wa kwanza wa kiume ili kuja kurithi nafasi hiyo.

Wachambuzi hao wameongeza kuwa haiwezekani rais kupatikana kwa ushindi wa asilimia 25 pekee badala yake ni muhimu kwa rais kupata ushindi wa asilimia 50, hali hiyo inaelezwa ni mkakati wa rais Wade kutaka kuepusha uchaguzi mkuu kurudiwa kwa mara ya pili.

Lakini vipengele vingine vilisalia, na licha ya kukubali huko, waandamanaji na wanachama wa vikosi vya usalama, wakitumia mabomu ya kutoa machozi, waliendelea kukabiliana katika maeneo yaliyo karibu na afisi za rais na bunge.

Kipengele kilichosalia chenye utata zaidi ni kile cha kuunda wadhifa wa makamu wa rais. Mahasimu wake wanasema jukumu hilo linapendekezwa ili amkabidhi mamlaka mwanawe wa kiume Karim, ambaye tayari ni waziri mashuhuri anayesimamia robo ya bajeti ya kitaifa, lakini serikali ilisema nafasi hiyo sio lazima.

Hadi kufikia usiku wa Alhamisi wiki iliyopita ghasia zilikuwa zimepungua lakini katikati mwa mji taswira ilikuwa ni mawe na mabaki ya magari yaliyochomwa moto. Askari polisi wapatao 12 walikuwa miongoni mwa zaidi ya watu 100 waliojeruhiwa wakati wa mapambano hayo.

Watu wawili wamethibitishwa kufa na wengine zaidi ya mia moja wamejeruhiwa kufuatia maandamano hayo ya kupinga hatua ya Rais Abdoulaye Wade kubadili katiba ya nchi hiyo. Polisi nchini humo wamesema kuwa mpaka sasa wamefanikiwa kupata idadi ya watu 120 ambao wamejeruhiwa katika maandamano hayo na kuongeza kuwa watu wawili waliuawa kwa kupigwa risasi.

Polisi mjini Dakar walilazimika kutumia mabomu ya machozi na risasi za mpira kutawanya maelfu ya wananchi waliokusanyika nje ya ukumbi wa bunge la nchi hiyo wakiwa na mabango yanayoshutumu utawala wa Rais Wade.

Haya yanakuwa ni maandamano ya kwanza makubwa kuwahi kufanyika nchini humo katika kipindi cha miaka kumi tangu Rais Abdoulay Wade achukue madaraka mwaka 2000.

Wachambuzi wanasema hali hiyo pia ilionesha jinsi upinzani pamoja na makundi ya kiraia yanavyoweza kupanga shughuli za kumpinga Wade wakati ambapo kuna hofu za kijamii nchini humo. Waziri wa sheria, Cheikh Tidiane Sy, aliliambia bunge la nchi hiyo kuwa rais Wade alipokea jumbe kutoka mbali hasa kutoka viongozi wa kidini, na hapo ndipo akamtaka aondoe sheria hiyo.

Ibrahima Sene, afisa wa ngazi ya juu wa muungano wa upinzani wa Benno Siggil nchini Senegal, aliwasifu waandamanaji kwa kujitolea kwao lakini akasema walifanya kazi nusu tu. Amesema bado kuna kazi ya kumwondoa Wade madarakani, na huo ndio mwito wanaotoa. 

 

Senegal imetambulika kwa muda mrefu kama taifa lililo imara zaidi na lenye demokrasia Afrika Magharibi na limeshuhudia chaguzi kadhaa zenye amani kwa miaka 50 iliyopita tangu ilipopata uhuru wake kutoka Ufaransa. Lakini kuna ongezeko la wasiwasi kuhusu kupewa madaraka mengi washirika wa karibu wa Rais Wade, pamoja na raia kukata tamaa kutokana na kuzorota kwa huduma za umma na kupanda kwa bei za bidhaa muhimu.

Pia Senegal imeshuhudia maandamano mengine katika mji mkuu, Dakar na katika jiji la Kusini la Mbour, yakihusishwa na ukosefu wa umeme, ambapo jijini Dakar, majengo kadhaa ya serikali yalichomwa moto, zikiwemo ofisi za shirika la umeme la serikali - Senelec.

Majeshi ya usalama katika mji wa Mbour yalipiga mabomu ya machozi kutawanya maelfu ya waandamanaji. Tatizo la ukatikaji wa umeme, ambao umedumu kwa saa 48 katika maeneo kadhaa, limekuja wiki moja tu baada ya kutokea maandamano dhidi ya rais. Chupa zilizovunjwa, mabaki ya majengo na matairi yaliyochomwa moto vimetapakaa mitaani.

Mjini Mbour, karibu kilomita 80 kusini mashariki mwa Dakar, ofisi za shirika la umeme pia zilishambuliwa. Watu walioshuhudia walisema ofisi za Senelec zilivunjwa na magari yaliyoegeshwa nje kushambuliwa pia. Senelec imeshindwa kutoa huduma ya umeme ya kuridhisha kwa miaka mingi.

Hata hivvyo Rais Wade ameahidi kuondoka madarakani iwapo wananchi wataendelea kumpinga, lakini amesisitiza kuwa yeye si mzee sana wa kushindwa kugombea katika uchaguzi wa mwaka ujao ili kuiongoza nchi hiyo kwa mara ya tatu. Amesema kuwa, tofauti kati ya nchi hiyo na Tunisia au Misri ni kuwa, yeye binafsi anataka wananchi waandamane.

Historia yake

Abdoulaye Wade amezaliwa 29 Mei 1926, ingawa baadhi wanadai alizaliwa miaka kadhaa hapo nyuma. Ni rais wa tatu wa Senegal, aliyeingia madarakani mwaka 2000. Pia ni Katibu Mkuu wa Chama cha Kidemokrasia cha Senegal (PDS) alichokiongoza tangu kilipoanzishwa mwaka 1974. Amekuwa kiongozi wa muda mrefu wa upinzani, akiwa amewania urais mara nne, kuanzia 1978 , kabla ya kuchaguliwa mwaka 2000.

Maisha kabla ya siasa

Wade alizaliwa katika eneo la Kebemer nchini humo. Alisoma na kufundisha sheria katika Shule ya Lycee Condorcet nchini Ufaransa. Ana shahada mbili za udaktari katika sheria na uchumi. Alikuwa pia Mkuu wa Kitivo cha sheria na uchumi katika Chuo Kikuu cha Dakar nchini Senegal. Amemuoa Viviane Wade ambaye ni mzungu.

Mtoto wao wa kiume, Karim Wade, ni mkuu wa zamani wa wakala wa shirika la taifa la Kiislam na alifanya kazi tangu Mei 2009 kama Waziri wa Ushirikiano wa Kimataifa, Mipango Miji na Mikoa, Usafiri wa Anga, na Miundombinu. Binti yao, Sindjely Wade, ni Msaidizi Maalum wa Rais ambaye alishiriki katika mikutano ya kampeni mingi ikifanyika Paris na Dakar.

Kazi ya siasa

Katika mkutano wa kilele wa Umoja wa Nchi Huru za Kiafrika (OAU) mjini Mogadishu, mwaka 1974, Wade alimwambia Rais Leopold Senghor Sedar kwamba alitaka kuanzisha chama kipya, na Senghor ilikubali. PDS ilianzishwa tarehe 31 Julai 1974. Chama ambacho awali kilikuwa na lengo la Uliberali mwaka 1976 kutokana na kuanzishwa kwa sheria ya kuruhusu kuwepo kwa vyama vitatu tu na itikadi tofauti tatu, mbili zilichukuliwa na vyama vingine (uliberali ndo' chaguo pekee lililobakia).

Wade aliwania urais mwezi Februari 1978 dhidi ya Senghor, na kupata asilimia 17.38 ya kura. Pia mwaka huo, Wade alichaguliwa kuwa mbunge, alioutumikia hadi 1980. Aliwania pia urais katika uchaguzi wa 1983 na 1988 na kuchukua nafasi ya pili kila wakati, nyuma ya mrithi wa Senghor wakati huo, Abdou Diouf. Kufuatia uchaguzi wa 1988, alikamatwa kutokana na maandamano dhidi ya matokeo na alisimamishwa asigombee. Baada ya hapo alikwenda Ufaransa na kurudi mwaka 1990.

Mwezi Aprili 1991, Wade na wanachama wengine wanne wa PDS walijiunga na serikali ya umoja wa kitaifa pamoja na chama tawala cha Kisoshalisti (PS); Wade akawa Waziri wa Nchi asiye na wazara maalum. Oktoba 1992, yeye na mawaziri wengine wa PDS walijiondoa serikalini kutokana na malalamiko kuhusu namna ambayo PS ilikuwa ikiidhibiti serikali. Katika uchaguzi wa rais wa Februari 1993, Wade alikuwa wa pili tena, akiwa na asilimia 32 ya kura, nyuma Diouf, aliyeshinda kwa asilimia 58. 

 

Kufuatia mauaji ya Makamu wa Rais wa Baraza la Katiba Mei 1993, Babacar Seye, Wade, pamoja na viongozi wengine wa PDS, walihojiwa na polisi. Oktoba 1, Wade, mke wake, na wabunge wawili wa PDS (Abdoulaye Faye na Ousmane Ngom), walishtakiwa kwa makosa ya mauaji, ingawa hawakuwa chini ya ulinzi au kufunguliwa kesi. Kufuatia maandamano mwezi Februari 1994, Wade alikamatwa pamoja na wengine wengi kwa tuhuma za kutishia usalama wa serikali.

Makala haya yameandaliwa na Bishop J. Hiluka kwa msaada wa mashirika mbalimbali ya habari ya kimataifa.