THOMAS LUBANGA: Aliongoza uasi DRC sasa anasubiri kifungo mahakama ya uhalifu, ICC

Thomas Lubanga

THE HAGUE

Uholanzi

WIKI hii, majaji wa Mahakama ya Kimataifa ya Makosa ya Jinai (ICC) iliyoko The Hague, Uholanzi wametoa hukumu ya kwanza kwa kumtia hatiani aliyekuwa mbabe wa vita wa Kongo, Thomas Lubanga.

Waendesha mashitaka walimtuhumu Lubanga kwa uhalifu wa kivita, kuhusisha na kutumia watoto chini ya umri wa miaka 15 kwa ajili ya kupambana wakati alipokuwa mkuu wa kisiasa wa kikundi cha waasi cha Union of Congolese Patriots (UPC) katika mkoa wa Ituri, Jamhuri ya Kidemokrasi ya Kongo (DRC). 

Lubanga alikanusha madai yote dhidi yake, akisisitiza kuwa alitoa amri kwa watoto kutoshiriki katika mapambano, na waendesha mashitaka wamesukumwa katika ushahidi wa uongo dhidi yake.

Majaji wa ICC walitoa uamuzi kuwa upande wa mashtaka umeonesha bila shaka yoyote kwamba Lubanga ana hatia ya uhalifu. Jaji Adrian Fulford, Jaji Kiongozi wa mahakama, katika kutoa uamuzi alisema kuwa kulikuwa na ushahidi wa kuridhisha kuamini kwamba Lubanga alihusika katika kuliongoza kundi lake la UPC na waasi na kwamba hiyo ilisababisha pamoja na matumizi ya askari watoto kwa madhumuni ya kupambana. Majaji pia walimkuta na hatia ya kutumia watoto kama walinzi wake binafsi.

Majaji walikubaliana na upande wa utetezi katika madai kwamba upande wa mashtaka walikuwa wamefanya uchunguzi wao kwa watu wa ndani katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na kwamba hii ilisababisha kuvurugwa kwa ushahidi uliosukuma baadhi ya mashahidi kusema uongo dhidi ya Lubanga.

Ushahidi wa mashahidi hawa upande wa mashtaka walikuwa na shaka na ushahidi wao ulitupiliwa mbali na majaji. Kutokana na ushahidi mwingine wa upande wa mashtaka, ikiwa ni pamoja na picha za video ya Lubanga akiwahutubia watoto katika kambi ya mafunzo ya UPC, majaji waligundua kuwa Lubanga ana hatia ya mashtaka yanayomkabili.

Lubanga sasa atabaki chini ya ulinzi mpaka majaji watakapotoa ratiba tofauti ya kusikiliza hukumu ambayo wataamua urefu wa kifungo cha jela ambacho atakitumikia.

Kabla ya hapo Lubanga alikuwa anatuhumiwa kuongoza wapiganaji wa kabila la Wahema katika makabiliano ya wenzao Walendu katika vita vilivyotokea miaka kumi iliopita katika mkoa wa Ituri. Muasi huyo alikanusha mashtaka yanayomakabili na alisisitiza kuwa yeye alikuwa mwanasiasa na sio mpiganaji.

Makundi ya kutetea haki za binadamu yamesema utafiti wao umeonesha kuwa zaidi ya watu elfu sitini (60,000) waliuawa katika vita hivyo katika eneo la Ituri ambapo Thomas Lubanga alikuwa na ngome yake.

Thomas Lubanga ndio kiongozi aliyefunguliwa mashataka lakini mwenzake, Jenerali Bosco Ntaganda bado hajachukuliwa hatua zozote na anatumikia jeshi la DR Congo. Kesi hii imedumu kwa muda mrefu na hukumu hii ilikuwa inasubiriwa kwa hamu na wakazi wa Ituri ambao bado wana makovu ya vita hivyo.

Awali kesi hii ilitakiwa ifutwe lakini chombo kinachoshughulikia rufaa katika mahakama ya kimataifa ya uhalifu wa kivita ICC kiliamua kuwa kesi ya mbabe huyo wa kivita ianze upya baada ya kusimamishwa kwa miezi mitatu.

Ilikuwa ni Julai mwaka jana, majaji waliisimamisha kesi ya Thomas Lubanga kuhusu makosa ya uhalifu wa kivita na kuamuru aachiliwe huru baada ya waendesha mashtaka kukataa kuwasilisha taarifa kwa upande wa utetezi.

Historia yake

Thomas Lubanga Dyilo alizaliwa 29 Desemba 1960, ni kiongozi wa zamani wa waasi wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DRC).  Alianzisha na kuongoza Union of Congolese Patriots (UPC) na alikuwa mtu aliyehusika kwa kiasi kikubwa katika mgogoro wa Ituri. Waasi chini ya amri yake wamekuwa wakituhumiwa kwa ukiukwaji mkubwa wa haki za binadamu, ikiwa ni pamoja na mauaji ya kikabila, mauaji, utesaji, ubakaji, ukeketaji na kulazimisha watoto kuingia katika jeshi lao.

Tarehe 17 Machi 2006, Lubanga akawa mtu wa kwanza katika historia kutiwa mbaroni chini ya hati iliyotolewa na Mahakama ya Kimataifa ya Mauaji ya Kimbari. Kesi yake, ya uhalifu wa vita na kuhusisha watoto chini ya umri wa miaka kumi na tano kuingia katika mapigano na kikamilifu katika uhasama ", ilianza tarehe 26 Januari 2009.

Maisha ya awali na familia

Lubanga alizaliwa katika eneo la Djiba katika Mkoa wa Ituri, Jamhuri ya Kidemokrasi ya Kongo. Anatokea katika kabila la Hema. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Kisangani na ana shahada ya saikolojia. Ameoa na ana watoto saba.

Migogoro ya Ituri

Wakati wa Vita ya Pili ya Kongo, Lubanga alikuwa kamanda wa kijeshi na "Waziri wa Ulinzi" katika serikali ya Kongo iliyoungwa mkono na Uganda (RCD-ML). Mwezi Julai 2001, alianzisha kundi la waasi la Union of Congolese Patriots (UPC). Mapema mwaka 2002, Lubanga alitengwa kutoka utawala wa kijeshi wa RCD-ML na yeye alijitenga kutoka kundini. Mnamo Septemba 2002, akawa Rais wa UPC na alianzisha mrengo wake wa kijeshi wa Ukombozi wa Kongo, Patriotic Force for the Liberation of the Congo (FPLC).

Chini ya uongozi wa Lubanga, waHema walio wengi, UPC ikawa moja ya watendaji wao mkuu katika vita ya Ituri kati ya makabila ya waHema na waLendu. Ilishika udhibiti wa Bunia, mji mkuu wa mkoa tajiri wa dhahabu wa Ituri, mwaka 2002, na kudai kuwa serikali ya Kongo iitambue Ituri kama jimbo huru. Lubanga alikamatwa Juni 13, 2002 wakati akiwa katika ujumbe jijini Kinshasa lakini aliachiwa wiki kumi baadaye kama sharti la kuachiwa waziri wa serikali aliyetekwa nyara.

Shirika la Haki za Binadamu wameishutumu UPC, chini ya uongozi wa Lubanga, kwa "mauaji ya kikabila, mauaji, utesaji, ubakaji na ukeketaji, pamoja na matumizi ya askari watoto". Kati ya Novemba 2002 na Juni 2003, UPC inadaiwa kuuawa raia 800 kwa misingi ya makabila yao katika mkoa wenye utajiri wa madini ya dhahabu wa Mongbwalu.

Kati ya Februari 18 na 3 Machi 2003, UPC iliripotiwa kuharibu vijiji 26 katika eneo moja, kuua takriban watu 350 na kulazimisha wengine 60,000 kuyakimbia makazi yao. Mashirika ya Haki za Binadamu yanadai kwamba wakati mmoja Lubanga alikuwa na askari watoto 3,000 kati ya miaka 8 na 15. Aliripotiwa kuamuru kila familia katika eneo lililo chini ya utawala wake kusaidia juhudi za vita kwa kuchangia kitu fulani: fedha, ng'ombe, au mtoto kujiunga na wapiganaji wake.

UPC ililazimishwa kuyakimbia maeneo ya Bunia na jeshi la Uganda Machi 2003. Lubanga baadaye alihamia Kinshasa na kuisajili UPC kama chama cha siasa, lakini alikamatwa Machi 19, 2005 katika uhusiano na mauaji ya waBangladeshi tisa wa shirika la kulinda amani la Umoja wa Mataifa katika eneo la Ituri tarehe 25 Februari 2005. Awali aliwekwa kizuizini katika moja ya hoteli ya za gharama kubwa jijini Kinshasa lakini baada ya miezi michache alihamishiwa jela kuu ya Kinshasa.

Kesi

Machi 2004, serikali ya Kongo ilitoa mamlaka kwa Mahakama ya Wahalifu ya Kimataifa (ICC) kuchunguza na kushitaki "jinai ndani ya mamlaka ya Mahakama inayodaiwa kufanywa mahali popote katika ardhi ya DRC tangu kuingia ndani ya kikosi cha Mkataba wa Roma, tarehe 1 Julai 2002 ". Tarehe 10 Februari 2006, Mahakama ya utangulizi ya ICC ilibaini kuwa kuna misingi ya kuamini kwamba Lubanga binafsi alikuwa amefanya jinai katika uhalifu wa vita ya "kuwatumia watoto chini ya umri wa miaka kumi na tano kushiriki kikamilifu katika mapambano", na ilitoa kibali cha kukamatwa kwake.

Ndipo tarehe 17 Machi 2006, Lubanga alipoweka historia ya kuwa mtu wa kwanza kutiwa mbaroni chini ya kibali cha kukamatwa na ICC, wakati mamlaka ya Kongo ilipomtia nguvuni na kumhamishia kizuizini ICC. Alipelekwa The Hague, ambapo alishikiliwa katika kizuizi cha ICC tangu Machi 17, 2006. Mnamo Januari 2009, alikuwa ni mmoja kati ya watu wanne  wanaoshikiliwa na ICC, ikiwa ni pamoja na waasi wawili waliopigana na Lubanga katika vita ya Ituri: Germain Katanga na Mathieu Ngudjolo Chui. Kesi yake ilianza tarehe 26 Januari 2009.

Makala haya yameandaliwa na Bishop Hiluka kwa msaada wa vyanzo mbalimbali vya habari vya kimataifa.

0755 666964

AUNG SAN SUU KYI: Mwanaharakati aliyelegeza masharti ili kuwatumikia wananchi

Aung San Suu Kyi

MYANMAR

KIONGOZI anayetetea sera za kidemokrasia nchini Myanmar (zamani ilijulikana kama Burma), Aung San Suu Kyi, amekubali kuapishwa pamoja na wabunge wa chama chake na hivyo kumaliza mzozo wa kisiasa uliokuwepo. Suu Kyi amesema uamuzi wake umetokana na matakwa ya raia ambao wanamtaka kuingia bungeni.

Chama chake cha NLD kilisusia kuapishwa kutokana na maandishi kwenye kiapo hicho. Kiapo kilichozua utata kinawataka wabunge kuapa kulinda katiba ambayo iliandikwa chini ya utawala wa kijeshi. Wabunge wapya wanatarajiwa kuanza vikao vyao wiki hii.

Hali hiyo imemfanya Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Ban Ki-moon kuyataka mataifa ya Magharibi kulegeza zaidi vikwazo vyao dhidi ya Myanmar ikiwa njia bora ya kuunga mkono mabadiliko ya kidemokrasia katika taifa hilo la kusini mwa Asia.

Katibu Mkuu huyo amezungumza hayo alipolihutubia bunge la nchi hiyo wiki hii, sehemu ya ziara yake ya siku tatu nchini Myanmar. Hotuba hiyo aliitoa baada ya mazungumzo yake na Rais Thein Sein.

Pamoja na Umoja wa Mataifa kufanikiwa kutuma ujumbe wake wa usaidizi katika eneo hilo hivi karibuni lakini bado watu wengi wameendelea kuishi katika mkwamo mkubwa huku hali hiyo ikitabiriwa huenda ikawa mbaya zaidi.

Sambamba na yanayotokea sasa Mwanadiplomasia wa ngazi ya juu kabisa katika Umoja wa Ulaya Catherine Ashton nae yupo Myanmar kwa ajili ya mazungumzo na rais wa taifa hilo baada ya umoja huo kusimamisha vikwazo vyake dhidi ya taifa hilo .

Historia yake

Aung San Suu Kyi alizaliwa Juni 19, 1945, ni mwanasiasa, kiongozi wa upinzani na Katibu Mkuu wa National League for Democracy (NLD) nchini Myanmar. Katika uchaguzi mkuu wa 1990, NLD kilishinda kwa asilimia 59 ya kura za kitaifa na asilimia 81 (392 kati ya 485) za viti katika Bunge. Hata hivyo, tayari alikuwa kawekwa kizuizini nyumbani kabla ya uchaguzi.  Alibaki kizuizini nchini Myanmar kwa karibu miaka 15 kati ya 21 kuanzia 20 Julai 1989 hadi kutolewa kwake miaka ya karibuni mnamo Novemba 13, 2010, na kuwa mmoja wa wafungwa wa kisiasa maarufu zaidi.

Suu Kyi alipokea Tuzo ya Rafto na Tuzo ya Sakharov mwaka 1990 na Tuzo ya Amani ya Nobel mwaka 1991. Mwaka 1992 alituzwa Tuzo ya Jawaharlal Nehru na serikali ya India na Tuzo ya Kimataifa ya Simón Bolívar kutoka serikali ya Venezuela. Mwaka 2007, Serikali ya Canada ilimfanya kuwa raia wa heshima wa nchi hiyo, kwa wakati huo, alikuwa mmoja wa watu wanne tu waliopokea heshima hiyo. Mwaka 2011, alitunukiwa tuzo ya medali ya Wallenberg.

Aprili 1, 2012, chame chake cha upinzani, NLD, kilitangaza kuwa alichaguliwa kwenye Pyithu Hluttaw, bunge la Myanmar, kuwakilisha jimbo la Kawhmu; chama chake pia kilishinda viti 43 kati ya 45 katika bunge hilo. Matokeo ya uchaguzi yalithibitishwa na tume rasmi ya uchaguzi siku iliyofuata.

Suu Kyi ni mtoto wa tatu na wa kike pekee wa Aung San, anayeonekana kuwa baba wa kisasa wa Myanmar.

Aung San Suu Kyi alipata jina lake kutoka kwa ndugu watatu: "Aung San" kutoka kwa baba yake, "Suu" kutoka kwa bibi yake upande wa baba na "Kyi" kutoka kwa mama yake, Khin Kyi. Mara nyingi huitwa Daw Aung San Suu Kyi. Daw si sehemu ya jina lake, lakini ni jina la kiheshima, sawa na madame, kwa ajili ya wanawake watu wazima, wanaoheshimiwa, maana halisi ya "shangazi."

Suu Kyi alizaliwa eneo la Rangoon (sasa linaitwa Yangon). Baba yake, Aung San, alianzisha jeshi la kisasa la Myanmar na aliongoza mazungumzo ya uhuru wa Burma (sasa Myanmar) kutoka milki ya Uingereza mwaka 1947; aliuawa na wapinzani wake mwaka huo. Suu Kyi alikulia kwa mama yake, Khin Kyi, akiwa na kaka zake wawili, Aung San Lin na Aung San Oo, eneo la Rangoon. Aung San Lin alikufa akiwa na umri wa miaka nane, alipozama ziwani. Kaka yake mkubwa alihamia San Diego, California, na kuwa raia wa Marekani. Baada ya kifo cha Aung San Lin, familia ilihamia nyumba ya Ziwa Inya ambapo Suu Kyi alikutana na watu wa asili tofauti sana, wenye maoni ya kisiasa na dini. Alipata elimu katika Shule ya Kiingereza ya Methodist kwa muda mwingi wa utoto wake nchini Burma, ambako alibainisha kuwa na kipaji cha kujifunza lugha. Ni Mbuddha. .

Mama yake, Khin Kyi, alipata umaarufu kama mtu muhimu wa kisiasa katika serikali mpya ya Burma. Aliteuliwa kuwa balozi wa Burma nchini India na Nepal mwaka 1960, na Suu Kyi alimfuata huko, alisoma katika Shule ya Convent ya Yesu na Maria, New Delhi na kuhitimu shahada ya siasa katika Chuo cha Lady Shri Ram mjini New Delhi mwaka 1964. Suu Kyi aliendelea na elimu yake katika Chuo cha St Hugh, Oxford, na kupata shahada katika Falsafa, Siasa na Uchumi mwaka 1969. Baada ya kufuzu, aliishi mjini New York kwenye familia rafiki na kufanya kazi katika Umoja wa Mataifa kwa miaka mitatu, hasa juu ya masuala ya bajeti. Mwaka wa 1972, Aung San Suu Kyi alifunga ndoa na Dr Michael Aris, msomi wa utamaduni wa Tibet, aliyeishi nje ya nchi huko Bhutan. Mwaka uliofuata alijifungua mtoto wao wa kwanza, Alexander Aris, jijini London; mtoto wao wa pili, Kim, alizaliwa mwaka 1977. Baadaye Suu Kyi alipata shahada ya uzamivu (PhD) katika Shule ya Oriental and African Studies, Chuo Kikuu cha London mwaka 1985.

Mwaka 1988 Suu Kyi alirudi Burma, kwa mara ya kwanza na kwa mama yake aliyekuwa mgonjwa lakini baadaye akaongoza harakati za demokrasia. Ziara ya Aris kwenye Krismasi 1995 iligeuka kuwa mara ya mwisho kwake na Suu Kyi kuonana, Suu Kyi alibakia Burma na uongozi wa kidikteta wa Burma ulikataa kumpa Aris hati ya kuingia tena nchini humo. Aris aligundulika kuwa na saratani ya kibofu mwaka 1997 iliyoonekana baadaye kuwa mwisho. Licha ya kuomba msaada kutoka watu maarufu na mashirika, ikiwa ni pamoja na Marekani, Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, Kofi Annan na Papa Yohane Paulo II, serikali ya Burma haikumpatia Aris hati ya kuingia nchini humo, ikisema kuwa hawakuwa na vifaa vya kumhudumia, na badala yake ilimtaka Aung San Suu Kyi kuondoka nchini akamtembelee. Kwa wakati huo alikuwa huru kwa muda kutoka kizuizi cha nyumbani lakini alishindwa kuondoka kwa kuogopa angeweza kukataliwa kurudi akiondoka, hakuwa na imani na serikali hiyo ya kijeshi.

Aris alifariki siku yake ya kuzaliwa tarehe 27 Machi 1999, akiwa na miaka 53. Tangu mwaka 1989, mke wake alipowekwa kizuizini nyumbani kwake, alikuwa ameona mara tano tu, ya mwisho ikiwa ni siku ya Krismasi mwaka 1995. Suu Kyi pia alitenganishwa na watoto wake, ambao wanaishi nchini Uingereza, lakini kuanzia mwaka 2011, wamekuwa wakimtembelea nchini Burma.

Kama bahati Aung San Suu Kyi aliporejea Burma mwaka 1988, kiongozi wa muda mrefu wa kijeshi nchini humo na mkuu wa chama tawala, Jenerali Ne Win, alijiuzulu. Maandamano ya umma ya kidemokrasia yalifuatia tukio hilo tarehe 8 Agusti 1988 (8-8-88, siku iliyoonekana kuwa bora), ambayo yalizimwa katika kile kilichokuja kujulikana kama Mapinduzi ya 8888. Tarehe 26 Agosti 1988, alihutunia watu nusu milioni katika mkutano wa umma katika mji mkuu, akitoa wito wa serikali ya kidemokrasia. Hata hivyo, mwezi Septemba, serikali mpya ya kijeshi ilichukua madaraka.

Akipata msukumo kutoka kwa falsafa ya Mahatma Gandhi ya siasa zisizo za vurugu na hasa dhana ya Kibuddha, Aung San Suu Kyi aliingia kwenye siasa kusaka demokrasia, alisaidia kupatikana kwa chama cha NLD Septemba 27, 1988, lakini aliwekwa kizuizi cha nyumbani tarehe 20 Julai 1989. alipewa sharti la kuachiwa uhuru kama ataondoka nchini humo, lakini alikataa.

Makala haya yameandaliwa na Bishop Hiluka kwa msaada wa vyanzo mbalimbali vya habari vya kimataifa.

JOYCE BANDA: Kutoka mwanamke aliyenyanyaswa na mume hadi Rais

Joyce Banda

LILONGWE,

Malawi

ALIYEKUWA makamu wa Rais wa Malawi, Joyce Banda, amechukua madaraka ya kuiongoza nchi hiyo ya Kusini mwa Afrika Jumamosi ya Aprili 6, mwaka huu  kufuatia kifo cha Rais Bingu wa Mutharika.  Banda ambaye hana undugu na Rais wa kwanza wan chi hiyo, Hayati Dk. Kamuzu Banda anakuwa rais wa kwanza  mwanamke Kusini mwa Jangwa la Sahara, na aliapishwa mbele ya bunge katika mji mkuu wa Malawi, Lilongwe.

Banda, ambaye alikuwa makamu wa rais tangu mwaka 2009, alishangiliwa na kupigiwa makofi kabla na baada ya shughuli hiyo. Mutharika, 78, alipatwa na mshtuko wa moyo siku ya Alhamisi, ingawa kifo chake hakikuthibitishwa hadi Jumamosi.

Kuchelewa kutangazwa kifo chake kulisababisha wasiwasi kuhusu nani anaongoza nchi hiyo. Kulikuwa na tetesi kuwa watu wa karibu wa Rais Mutharika walikuwa wakitaka kubadili katiba ya nchi ili kumzuia Banda kuchukua madaraka, na badala yake kumpa ndugu wa rais, Peter Mutharika ambaye ni waziri wa mambo ya nje wadhifa huo.

Katiba ya Malawi inataja kwamba makamu wa rais atachukuwa madaraka ya nchi iwapo rais amefariki dunia lakini ilionekana kwamba Mutharika alikuwa akimuandaa mdogo wake Peter kuwa mrithi wake.

Banda alifarakana na Rais Mutharika mwaka 2010 na kisha kuwa mkosoaji mkubwa wa utawala wake. Alifukuzwa kutoka chama cha DPP na kuunda chama chake cha Peoples Party.

Hofu ya kuzuka kwa mapambano ya kuwania nafasi ya kumrithi rais huyo imeanza kupungua kutokana na asasi za kitaifa kuunga mkono makabidhiano ya madaraka kwa kuzingatia katiba. Serikali imethibitisha rasmi kifo cha Mutharika mwenye umri wa miaka 78 hapo Jumamosi ikiwa ni siku mbili baada ya kufariki kwake dunia kutokana na mshtuko wa moyo.

Banda mwenye umri wa miaka 61 alikuwa na mkutano na waandishi wa habari katika mji mkuu wa Lilongwe ambapo alitangaza siku 10 za maombolezo rasmi ya Mutharika ambaye aliitawala Malawi kwa miaka minane. Ameamuru bendera za taifa kupepea nusu mlingoti na shirika la utangazaji la taifa kupiga muziki wa kuhuzunisha.

Ametowa wito kwa Wamalawi kuwa watulivu na kudumisha amani katika kipindi hiki cha maombolezo. Banda alikuwa akizungumza huku akiwa ameandamana na mwanasheria mkuu wa serikali na wakuu wa jeshi na polisi.

Kabla ya kuchukua rasmi madaraka hayo aliulizwa na mwandishi wa habari iwapo alikuwa anachukuwa madaraka ya urais, Banda mwanaharakati wa haki za wanawake alijibu "kama unavyoona, katiba inafaya kazi".

Banda anatazamiwa kuiongoza nchi hiyo hadi uchaguzi ambao umepangwa kufanyika hapo mwaka 2014. Ofisi ya rais na baraza la mawaziri vimetoa taarifa yenye kuwahakikishia raia na jumuiya ya kimataifa kwamba katiba ya Jamhuri ya Malawi itaheshimiwa ipasvyo katika kuongoza kipindi cha mpito.

Historia yake

Joyce Hilda Banda ni mwelimishaji na mwanaharakati wa haki za jinsia kwa watu wa chini. Alikuwa Waziri wa Mambo ya Nje wa Malawi kuanzia mwaka 2006 hadi 2009 na Makamu wa Rais wa Malawi kuanzia Mei 2009 kabla ya kuukwaa urais Aprili 7,  2012. 

Pia alikuwa Mbunge na Waziri wa Jinsia, Mambo ya Watoto na Huduma za Jamii. Kabla ya kushiriki kikamilifu katika siasa alikuwa mwanzilishi wa Taasisi ya Joyce Banda (Joyce Banda Foundation), mwanzilishi wa Chama cha Taifa cha Wafanyabiashara Wanawake (NABW), Mtandao wa Viongozi Vijana Wanawake na Mradi Njaa. Alitajwa katika jarida la Forbes mwaka 2011 kama mwanamke wa tatu mwenye nguvu zaidi na ushawishi katika Afrika.

Ni mwanzilishi na kiongozi wa Chama cha Watu (People's Party) kilichoundwa mwaka 2011, na kabla ya kifo cha Bingu wa Mutharika alionekana kuwa na uwezekano wa kugombea Urais wa Malawi katika uchaguzi mkuu wa 2014. People's Party wamepanga kuwa na mkataba baadaye mwaka huu, pamoja na uwezekano wa kuthibitishwa kwa Joyce Banda kuwa kiongozi wa chama.

Maisha ya awali

Banda anatokea Malemia, kijiji katika Wilaya ya Zomba nchini Malawi. Ana cheti cha Cambridge. Ana Shahada ya Sanaa katika Elimu ya Mafunzo kutoka Chuo Kikuu cha Columbus, na Diploma katika Usimamizi aliyopata nchini Italia. Katika umri wa miaka 25, alikuwa na watoto watatu na alikuwa akiishi mjini Nairobi, Kenya. Mwaka 1975, harakati za wanawake nchini Kenya zilimtia moyo Banda na aliwachukua watoto wake na kuachana na ndoa yake ya kwanza ya unyanyasaji. Kati ya 1985 na 1997 Banda alianzisha biashara na makampuni mbalimbali ikiwa ni pamoja na Ndekani Garments, (1985), Akajuwe Enterprises (1992), na Kalingidza Bakery (1995). Mafanikio yake yalimuongoza kuwasaidia wanawake wengine kufikia uhuru wa kifedha na kuvunja mizunguko ya kunyanyasika na umaskini. 

Ni dada wa Anjimile Oponyo, Mkurugenzi Mtendaji wa taasisi ya Raising Malawi Academy for Girls iliyoanzishwa na Madonna. Ameolewa na Richard Banda, aliyekuwa Jaji Mkuu wa Jamhuri ya Malawi.

Maisha ya Siasa (2004-2009)

Kabla ya kuwa mwanamke wa kwanza kuwa Makamu wa Rais na baadaye Rais, alikuwa Mbunge wa jimbo la Zomba-Malosa. Pia alikuwa Waziri wa Huduma za Jinsia, Ustawi wa Watoto na Jumuiya kabla ya kuteuliwa kuwa Waziri wa Mambo ya Nje na Rais Bingu wa Mutharika Juni 1, 2006. Kama Waziri wa Jinsia, Ustawi wa Watoto na Huduma za Jamii alipigania hadi kutungwa Sheria ya Unyanyasaji wa kijinsia, ambayo ilishindwa kwa miaka saba kabla. Aliunda Jukwaa la Taifa la Usaidiaji wa Yatima na walio kwenye mazingira magumu na Kampeni ya Kutovumilia dhidi ya unyanyasaji wa watoto.

Makamu wa Rais (2009-2012)

Banda alikuwa mgombea mwenza wa urais wa chama cha Democratic Progressive (DPP) katika uchaguzi wa Rais Mei 2009, akigombea sambamba na Mutharika, mgombea urais wa DPP.  Kwa mshangao ndani ya DPP, Joyce Banda na makamu wa pili wa rais, Khumbo Kachali, walifukuzwa kama makamu wa Rais wa DPP tarehe 12 Desemba 2010 kwa kile kilichojulikana 'kupambana na chama hicho’. Katika majaribio ya kumdhoofisha, rais aliendelea kutoa majukumu ambayo awali yalikuwa chini ya Banda na kuyakabidhi kwa Callista Mutharika ambaye aliingizwa katika baraza la mawaziri mwezi Septemba 2011.

Uhusiano kati yake na Rais wa Malawi uliendelea kuwa wa wasiwasi kwa sababu ya Rais kujaribu kumpa nafasi ndugu yake, Peter Mutharika kama mwandamizi wa chama na rais mtarajiwa. Ingawa Banda alitimuliwa kutoka nafasi ya Makamu wa Rais wa DPP pamoja na Makamu wa Rais wa pili Khumbo Kachali, aliendelea kuwa Makamu wa Rais wa Malawi kama ilivyoainishwa katika katiba ya Jamhuri ya Malawi. Hatua hii ilisababisha wengi kujitoa DPP na kuunda mitandao ambayo ilimsaidia makamu wa rais ili kusaidia ugombea wake wa urais wa Malawi katika uchaguzi mkuu wa 2014. DPP ilikanusha kujitoa kwa wengi na kusisitiza kwamba waliojitoa walikuwa wachache tu.

Urais

Baada ya kifo cha Mutharika, kulikuwa na hofu ya kugombea madaraka kufuatia taarifa ya Waziri wa Habari na Elimu ya Uraia, Patricia Kaliati, kuwa "mwenendo wa Joyce Banda ni katika kutengeneza chama chake cha upinzani kimsaidie katika kufanikiwa urais." Shirika la habari la Ufaransa lilitoa taarifa kuwa rais wa zamani wa Malawi, Bakili Muluzi,  kusisitiza “utaratibu wa kufuata katiba,” akisema makamu wa rais lazima achukue madaraka moja kwa moja kwa mujibu wa katiba. “Natoa wito kufuata kikatiba, kwa ajili ya amani kuendelea na utaratibu. Sheria za Malawi ziko wazi kabisa kuwa makamu wa rais anachukua madaraka” pale ambapo hayupo rais. Tunatakiwa kuzuia hali ambapo kuna machafuko. Hebu tufuate katiba. Hatuna chaguo zaidi ya kufuata katiba. Ni muhimu sana kuwepo amani na utulivu,” alisema.

Vikosi vya Usalama vya Malawi pia vilitaka katiba ifuatwe. 

Chama cha wanasheria wa Malawi pia kilithibitisha kuwa chini ya kifungu cha 83 (4) cha katiba ya Malawi, Banda ndiye mrithi halali wa Urais. Aliapishwa kama rais mwanamke wa kwanza nchini humo Aprili 7, na kutoa wito kwa umoja wa kitaifa. Alipongezwa na Rais wa Zimbabwe, Robert Mugabe .

Makala haya yameandaliwa na Bishop Hiluka kwa msaada wa vyanzo mbalimbali vya habari vya kimataifa.

Tume ya Taifa ya Uchaguzi ziangalieni kasoro hizi

Mshindi wa ubunge Jimbo la Arumeru, Joshua Nassari

BISHOP HILUKA

Dar es Salaam

KWANZA kabisa nachukua nafasi hii kumpongeza Joshua Nassari wa Chama Cha Demokrasia na Maendeleo (Chadema) kwa ushindi wake wa kishindo alioupata katika uchaguzi mdogo wa ubunge katika Jimbo la Arumeru Mashariki hivi karibuni. Uchaguzi huo mdogo wa ubunge katika Jimbo la Arumeru Mashariki ulifanyika kufuatia jimbo hilo kuwa wazi baada ya kifo cha aliyekuwa Mbunge wa jimbo hilo, Jeremiah Solomon Sumari.

Naamini kuwa kwa sasa uchaguzi umepita na wahusika wanafanya tathmini ya yaliyotokea, lakini binafsi umeniacha na maswali ambayo sina majibu yake na ninadhani Tume ya Taifa ya uchaguzi (Nec) inapaswa kutafuta majibu ili kutuondolea shaka hii, kwani naamini si mimi peke yangu mwenye shaka.

Natumaini kuwa hivi sasa Tume ya Taifa ya Uchaguzi (Nec) watakuwa wameanza kufanya tathmini ya utendaji wa chombo hicho katika muktadha wa usimamizi wa sheria, kanuni, taratibu, maadili ya uchaguzi na mwenendo mzima wa uchaguzi huo.

Tukiachana na kasoro kadhaa zilizojitokeza katika uchaguzi wa Arumeru na hata katika chaguzi zingine zilizoambatana na huo za udiwani katika maeneo kadhaa ya nchi, mojawapo ya kasoro hizo ilihusu uvunjifu wa amani na kusababisha wabunge wawili wa Chadema kucharangwa mapanga katika mkesha wa uchaguzi wa diwani katika Kata ya Kirumba, jijini Mwanza.

Ninachokikusudia hapa ni kuieleza hii kasoro ya idadi ya watu waliojiandikisha kupiga kura kuwa kubwa mno ikilinganisha na idadi ya watu wanaojitokeza kupiga kura.

Inaonekana kuwa suala hili la takwimu katika idadi ya wapiga kura walioandikishwa katika daftari la kudumu la wapiga kura limekuwa ni tatizo sugu nchini. Mi’ nadhani kazi kubwa inayoikabili Nec kwa sasa ni kuhakiki upya Daftari hili la Kudumu la Wapiga kura ambalo naamini limesababisha wananchi wengi kutokuwa na imani na chaguzi zinazosimamiwa na kuendeshwa na tume hiyo.

Takwimu hizi ni jinamizi linalousumbua mfumo mzima wa uchaguzi katika nchi yetu kwani sidhani kama Nec yenyewe wana uhakika na idadi ya wapiga kura walioorodheshwa katika daftari hilo.

Wakati wa uchaguzi Mkuu wa mwaka 2010 nilianza kuingiwa shaka pale ilipokuwa ikitajwa kuwa idadi ya wapiga kura katika daftari la kudumu ilikuwa ni watu milioni 20,137,303, na hata baada ya uchaguzi kauli kubadilika na kuwa watu milioni 19! Hii ikiambatana na idadi ndogo ya watu milioni 8,626,283 tu sawa na asilimia 42.84 waliojitokeza kupiga kura katika uchaguzi huo.

Nilianza kupata wasiwasi hasa baada ya kusoma chapisho lenye takwimu zinazochapishwa na majarida ya kimataifa, kuwa Tanzania, Afrika na nchi zinazoendelea duniani zinaonesha watu wenye umri kati ya siku moja hadi chini ya miaka 18 ni kati ya asilimia 65 hadi 70.

Wenye umri wa kuanzia miaka 18 na kuendelea ni kati ya asilimia 30 hadi 35. Na ikasisitizwa kuwa haijapata kutokea katika nchi yoyote ya dunia ya tatu ikiwemo Tanzania kukuta idadi ya watu waliojiandikisha kupiga kura ikazidi asilimia 25 ya idadi ya wananchi katika nchi husika.

Lakini mwaka 2010, Tanzania iliyo katika kundi hili la nchi za dunia ya tatu, eti ikawa na idadi ya watu waliojiandikisha kupiga kura karibu asilimia 55 ya wananchi wake! Hii ilikuwa ni rekodi ya aina yake na ilipaswa kuingizwa kama maajabu kwenye kitabu cha kumbukumbu za dunia, Guinness Book Encyclopedia.

Kama hiyo haitoshi, mwaka jana katika uchaguzi mdogo wa ubunge katika Jimbo la Igunga, idadi ya waliopiga kura ilikuwa ni watu 53,672 tu kati ya waliosemwa kuwemo katika daftari la kudumu la wapiga kura ambayo ni watu 171,019! Ieleweke kuwa hapo sikuwa nimetia shaka kabisa katika uchaguzi huo wa Igunga kwa kuwa niliamini kuwa wengi hawakujitokeza kupiga kura kutokana na sababu mbalimbali ikiwemo vitisho vilivyokuwa vimetawala wakati wa kampeni.

Lakini hili la Arumeru limenifanya nione kuwa hapa kuna kiini macho kuhusu idadi ya watu katika daftari la wapiga kura, kwani naamini kuwa wakazi wa Jimbo la Arumeru walikuwa wamehamasika mno katika uchaguzi huu, na hata vyama vilivyochuana, hususan CCM na Chadema vilikuwa vikiwahamasisha na kuwahimiza kujitokeza kupiga kura siku ya tarehe Mosi Aprili. Cha ajabu bado tumesikia yaleyale ya idadi ndogo ya wapiga kura ikilinganishwa na waliojiandikisha!

Ni watu 60,699 tu waliopiga kura kati ya watu 127,455 waliojiandikisha kwenye daftari la kudumu la wapiga kura kwa mujibu wa Nec. Hapa kuna maswali mengi kuliko majibu.

Kwa nini Nec haifanyi uhakiki kila mwaka kujua ni wangapi waliofariki au kuhama kutoka sehemu moja kwenda nyingine? Hivi haioni kuwa kutofanya hivyo ni kuiminya demokrasia? Nasmea kuiminya demokrasia kwa kuwa ikumbukwe pia kuna vijana wengi ambao mwaka 2010 (miaka miwili nyuma) hawakuwa wametimiza miaka 18 inayowaruhusu kupiga kura kwa mujibu wa sheria lakini mwaka jana na hata mwaka huu wametimiza umri wa kupiga kura. Hivyo walikuwa na haki ya kupiga kura katika chaguzi ndogo lakini wamenyimwa fursa hii. Hivi hali hii inaendelea hadi lini?

Naomba kuwasilisha.

BOSCO NTAGANDA: Licha ya kusakwa na ICC aendeleza uhalifu

Bosco Ntaganda

DRC

VIKOSI vinavyomtii muasi wa jeshi la Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, Bosco Ntaganda, anayetafutwa na Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu wa Kivita (ICC) vimeteka miji miwili ya mashariki mwa DRC. Mwandishi wa Shirika la Habari la Uingereza (BBC) katika eneo hilo alitoa taarifa kuwa maelfu ya watu walikimbia mapigano makali na kuelekea karibu na mjini Goma.

Mamia ya askari wenye silaha nzito wanaomtii Jenerali Ntaganda hivi karibuni walijitenga kutoka jeshi la nchi hiyo. Akiwa anafahamika kama ‘Terminator,’ Jenerali Ntaganda amekanusha tuhuma za ICC kuwa aliwasajili watoto kuwa askari.

Mwandishi wa BBC, Thomas Hubert, akiwa eneo la Sake, kilometa 30 (18 maili) magharibi mwa Goma, alisema kuwa wakazi wamemwambia wamesikia mapigano kati ya vikosi vya Jenerali Ntaganda na vikosi vya serikali yakiendelea Jumapili iliyopita usiku.

Askari wa serikali walirudishwa nyuma na kuondolewa katika miji ya Mushake na Karuba, na wamerudi nyuma kwa kilometa 12 mashariki mwa mji wa Sake, ambako walianza kujikusanya kupambana naye.

Askari hao waasi walikimbia jeshi la Congo lenye ngome yake Goma mapema mwezi huu, idadi kati ya 400-500, kwa mujibu wa vyanzo vya UN na Majeshi ya DRC.

Katika mapigano mengine katika eneo la kaskazini la Kivu ya Kaskazini kati ya majimbo ya Mweso na Kitchanga, maafisa wa jeshi la Congo walisema kuwa wamesimamisha shughuli za watu wa Jenerali Ntaganda.

Kati ya mwaka 2002-2005, Jenerali Ntaganda alikuwa mkuu wa harakai za kijeshi wa waasi wa UCP wakiongozwa na mbabe wa kivita, Thomas Lubanga – ambaye mwezi Machi alikuwa wa kwanza kukutwa na hatia na mahakama ya ICC baada ya kukutwa na hatia ya kusajili watoto kuwa aksari.

Jenerali Ntaganda mtuhumiwa mwenza – lakini Rais Joseph Kabila awali alikataa kukamatwa kwake kwa ajili ya amani ya DRC. Hata hivyo, Rais kabila mapema mwezi huu alitoa wito wa kukamatwa kwake ingawa anasema hatampeleka ICC.

Licha ya kumalizika kwa vita vya DRC mwaka 2003, makundi kadhaa yenye silaha bado yanazunguka katika eneo lenye utajiri mkubwa wa madini mashariki mwa nchi licha ya UN na jeshi la nchi hiyo kuwanyang’anya silaha.

Huku hayo yakiendelea, kiongozi wa mashtaka katika Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu, Luis Moreno Ocampo, ametoa ombi la kukamatwa kwa kiongozi wa kundi la wanamgambo wa kihutu la FDLR katika eneo la mashariki mwa Jamhuri ya kidemokrasia ya Congo, Sylvestre Mudachumura na pia anataka mashtaka mapya kufunguliwa dhidi ya Jenerali Bosco Ntaganda.

Ocampo anasema kuwa Sylvestre Mudacumura, ni kiongozi wa waasi ambaye kwa sasa anahangaisha raia katika eneo la Mashariki mwa Congo. Wote wawili sasa wanasakwa ili kujibu mashitaka uhalifu dhidi ya binadamu , uhalifu wa kivita, mauaji na ubakaji.

Hiostoria yake

Bosco Ntaganda alizaliwa 1973 nchini Rwanda. Ni kiongozi wa vikosi vilivyofanya mauaji ya Kiwanji mwaka 2008, na mkuu wa jeshi la Mkusanyiko wa Kitaifa kwa ajili ya Ulinzi ya Watu (CNDP), kikundi cha wanamgambo wanaoendesha vita katika Kivu ya Kaskazini katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DRC). Ni mwanachama wa zamani wa Rwanda Patriotic Army na anadaiwa kuwa alikuwa Naibu Mkuu wa Watumishi wa Majeshi ya Ukombozi wa Congo (FPLC).

Mei 2008, alikuwa anatafutwa na Mahakama ya Kimataifa ya Mauaji ya Kimbari ya uhalifu wa kivita kwa kuhusisha na kuwasajiri watoto chini ya umri wa miaka kumi na tano na kuwatumia kushiriki kikamilifu katika mapambano.

Pia anajulikana kama "Terminator" na jina lake wakati mwingine hutolewa kama Tanganda, Ntanganda, Ntangana, Ntagenda, Wabaganda au Taganda. Ntaganda alipigana akiwa na Rwanda Patriotic Army mwanzoni mwa miaka ya 1990 na kushiriki katika kuangushwa kwa serikali iliyoongozwa na Wahutu wa Rwanda mwaka 1994.

Hatimaye alijiunga na Majeshi ya Ukombozi wa Congo (Forces Patriotiques pour la Liberation du Congo, FPLC), na kuwa mkuu wake wa shughuli za kijeshi. Wakati huo, amedaiwa kuhusika katika mauaji mbalimbali na mengine ya ukiukwaji mkubwa wa haki za binadamu.

Januari 2005, Ntaganda aliteuliwa kuwa generali katika Jeshi la Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo kama sehemu ya mchakato wa amani, lakini alikataa nafasi hiyo. Tarehe 1 Novemba 2005, kamati ya Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa ilipiga marufuku kusafiri na kuzuia mali kwa sababu ya kukiuka vikwazo vya silaha.

Mwaka 2006, kufuatia migogoro ndani ya UPC, alirudi Kivu Kaskazini, mkoa wake wa nyumbani, na kujiunga na Laurent Nkunda katika National Congress for the Defense of the People (CNDP). Aprili 2008, aliaminika kuishi wilaya ya Masisi ya Kivu Kaskazini, akihudumu kama mkuu wa wafanyakazi wa CNDP. CNDP sasa imekuwa ikifanya kazi mara kwa mara Kongo na Ntaganda sasa ni kama Mkuu wa jeshi, pamoja na kutakiwa na ICC.

Mwaka 2012, anaishi kwa uwazi katika mji wa Goma katika Jamhuri ya Kidemokrasi ya Kongo, katika eneo la Avenue des Tulipiés, kama yadi 100 kutoka mpaka wa Rwanda.

Kwa mujibu wa mamlaka ya DRC, Jenerali Bosco Ntaganda "alivuka kutoka Goma hadi katika mji wa Gisenyi, Rwanda, mara mbili katika mwaka 2011, mwezi Machi na Septemba, pamoja na kuwepo marufuku ya kusafiri yaliyopigwa juu yake. Mamlaka ya Kongo ilitoa taarifa kwamba mara zote mbili Ntaganda alikuwa amekwenda huko kuhudhuria mazishi, baada ya kuigundua idhini rasmi ya kufanya hivyo kutoka kwa uongozi wake wa kijeshi na kutoka mamlaka uhamiaji. Maafisa wa Rwanda walisema kwamba hawakuwa na pingamizi kwa Ntaganda kuvuka mpaka. Wanadai kwamba hali yake kama mtu binafsi "si tatizo la Rwanda, lakini ni tatizo la Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo", na kuongeza kwamba "Bosco huchangia amani na usalama katika mkoa, ambayo inaendana na malengo ya Rwanda".

Kundi la Wataalamu wa Umoja wa Mataifa lilitoa taarifa mwishoni mwa mwaka 2011 kwamba Ntaganda anadhibiti eneo la Mungwe na migodi ya Fungamwaka, karibu na Numbi, kupitia Kampuni ya Madini ya Great Lakes, na kusimamiwa na Edson Musabarura. Ntaganda pia anapata faida kutokana na uchimbaji wa madini katika eneo la Nyabibwe, kwa njia ya muungano wake pamoja na Kanali Saddam Ringo. Katika eneo la Rubaya, Ntaganda anapata mapato makubwa kutokana na kodi inayotozwa na polisi wa madini walio "sambamba". Ntaganda aliamuru askari wake kuingilia kati kwa niaba ya Congo Krall Metal katika eneo la Lueshe.

Aprili 4, 2012, iliripotiwa kwamba Ntaganda na askari mwaminifu 300 walijiondoa kutoka DRC na walipambana na majeshi ya serikali katika eneo la Rutshuru kanda ya Kaskazini ya Goma. Aprili 11, 2012 Rais Kabila alitoa wito wa kukamatwa Ntaganda.

Tarehe 22 Agosti 2006, Mahakama ya utangulizi ya ICC ilibaini kuwa kuna busara ya kuamini kwamba Ntaganda anahusika katika jinai kwa uhalifu wa kivita uliofanywa na FPLC kati ya Julai, 2002 na Desemba 2003, na ilitoa kibali cha kukamatwa kwake. Alishtakiwa kwa uhalifu wa kivita kuhusisha na kuwasajiri watoto chini ya umri wa miaka kumi na tano na kuwatumia kushiriki kikamilifu katika mapambano.

Waasi wengine watatu wa Kongo, ikiwa ni pamoja na kiongozi wa UPC, Thomas Lubanga, wapo chini ya ulinzi wa ICC.

Makala haya yameandaliwa na Bishop Hiluka kwa msaada wa vyanzo mbalimbali vya habari vya kimataifa.

C. ODUMEGWU OJUKWU: Aliyetaka Biafra ijitenge nchini Nigeria azikwa

Kanali Chukwuemeka Odumegwu-Ojukwu

NNEWI

Nigeria

MAELFU ya watu kusini mashariki mwa Nigeria wamehudhuria mazishi ya kiongozi wa zamani wa vuguvugu la Biafra, Kanali Chukwuemeka Odumegwu-Ojukwu. Nyumbani kwa Ojukwu mjini Nnewi, watu wenye mapenzi mema walipanga mistari mitaani na kupanda majengo marefu ili waweze kuona.

Kanali Ojukwu alikufa nchini Uingereza mwaka jana baada ya kuugua kwa muda mrefu akiwa na miaka 78. Kujitangazia kwake uhuru wa Biafra mwaka 1967 kulizusha vita vya wenyewe kwa wenyewe na watu zaidi ya milioni moja walikufa.

Ojukwu anabakia kuwa nguzo mtu maarufu katika siasa za Nigeria, akiwania Urais wa nchi hiyo mara mbili katika miaka ya 2000.

Historia yake

Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu alizaliwa 4 Novemba 1933, alikuwa afisa na mwanasiasa wa Nigeria. Ojukwu aliwahi kuwa mkuu wa kijeshi wa Kanda ya Mashariki mwa Nigeria mwaka 1966, kiongozi aliyeongoza mgawanyiko wa kutaka Jamhuri ya Biafra mwaka 1967 hadi 1970 na mwanasiasa wa Nigeria kuanzia 1983 hadi 2011, alipokufa, akiwa na umri wa miaka 78.

Kazi

Ojukwu alifikia umaarufu wa kitaifa baada ya uteuzi wake kama mkuu wa kijeshi mwaka 1966, na kazi zake baada ya hapo. Mapinduzi ya kijeshi dhidi ya serikali ya kiraia ya shirikisho la Nigeria mnamo Januari 1966 na mapinduzi ya Julai 1966 ya makundi mbalimbali ya kijeshi, yaliyodhaniwa kuwa mapinduzi ya kikabila, yaliyosababisha uuaji wa kikatili wa jumuiya ya watu wa Igbo Kaskazini mwa Nigeria ambapo wengi wao waliuawa. Ojukwu ambaye hakushiriki moja kwa moja katika mapinduzi aliteuliwa mkuu wa kijeshi wa Kanda ya Mashariki nchini humo mwezi Januari 1966 na Jenerali Aguyi Ironsi.

Mwaka 1967, changamoto kubwa iliwakabili kabila la Igbo wa Nigeria kwa mapinduzi ya kijeshi ya Januari 15, 1966 yakiongozwa na Chukwuma Kaduna Nzeogwu aliyechukuliwa sana kuwa mwelewa mzuri na akazikwa kwa heshima kamili ya kijeshi alipouawa na wale aliopigana nao.

Mapinduzi yake ya kijeshi yalisababisha uasi wa kisiasa na uporaji katika mitaa ya Magharibi mwa Nigeria.  Kwa bahati mbaya Sarduana wa Sokoto, Ahmadu Bello: Waziri Mkuu wa Nigeria, Tafawa Balewa: Mkuu wa Mkoa wa Magharibi, Chifu Akintola Ladoke na Waziri wa Fedha, Chifu Festo Okotie Eboh (kati ya watu wengine ikiwa ni pamoja na maofisa wa kijeshi) waliuawa katika mchakato. mauaji ya kikatili wa jumuiya ya watu wa Igbo yalifuatia katika eneo la Kaskazini mwa Nigeria mwanzoni mwaka Julai 1966. Hatimaye, aliyekuwa Luteni Kanali Odumegwu Ojukwu alitangaza Uhuru wa Biafra tarehe 30 Mai 1967.

Alishiriki katika mazungumzo ya kutafuta kumaliza uhasama kwa kutafuta amani na uliokuwa uongozi wa kijeshi wa Nigeria, ulioongozwa na Jenerali Yakubu Gowon (kiongozi wa kijeshi nchini Nigeria kufuatia mapinduzi ya Julai 1966). Viongozi wa kijeshi walikutana Aburi Ghana (Mkataba wa Aburi), lakini makubaliano yaliyofikiwa hapo hayakutekelezwa kwa pande zote kuridhia waliporudi Nigeria.

Kushindwa kufikia makubaliano ya kufaa, uamuzi wa uongozi wa kijeshi wa Nigeria ulianzisha majimbo mapya katika Kanda ya Mashariki na mauaji ya kikatili yakaendelea Kaskazini mwa Nigeria yaliyomuongoza Ojukwu kutangaza kujitenga kwa Kanda ya Mashariki chini ya jina jipya la Jamhuri ya Biafra mwaka 1967. Matukio haya yakasababisha vita vya kiraia nchini Nigeria. Ojukwu aliongoza vikosi vya Biafra, na kushindwa kwa Biafra Januari 1970, na baada ya kutoa maelekezo kwa Philip Effiong alikwenda uhamishoni kwa miaka 13, akarejea Nigeria kufuatia msamaha.

Maisha ya awali na elimu

Chukwuemeka "Emeka" Odumegwu-Ojukwu alizaliwa tarehe 4 Novemba 1933 katika eneo la Zungeru Kaskazini mwa Nigeria katika familia ya Louis Odumegwu Ojukwu , mfanyabiashara kutoka Nnewi, Jimbo la Anambra Kusini-Mashariki mwa Nigeria. Louis alikuwa katika safari za biashara; alichukua nafasi ya kupata faida kwa kuongezeka kwa biashara wakati wa Vita ya Pili ya Dunia na kuwa mmoja wa watu tajiri nchini Nigeria. Alianzia elimu yake Lagos, Kusini Magharibi mwa Nigeria.

Mwaka 1944, alifungw jela kwa kumshambulia mwalimu mzungu wa koloni la Uingereza ambaye alimfedhehesha mwanamke mweusi katika Chuo cha Mfalme mjini Lagos, tukio ambalo lilienea katika magazeti.  Katika umri wa miaka 13, baba yake akampeleka nje, nchini Uingereza kusoma, kwanza katika Chuo cha Epsom na baadaye Chuo cha Lincoln, Chuo Kikuu cha Oxford, ambapo alipata shahada ya uzamili katika historia. Alirejea katika koloni nchini Nigeria mwaka 1956.

Kazi ya mwanzo

Alijiunga na utumishi wa umma Mashariki mwa Nigeria kama Afisa Tawala wa Udi, ambayo kwa sasa inajulikana kama Jimbo la Enugu. Mwaka 1957, katika miezi ya kufanya kazi katika serikali ya ukoloni, aliondoka na kujiunga na jeshi kama mmoja wa wahitimu wa kwanza wachache wa chuo kikuu kujiunga na jeshi: O. Olutoye (1956); C. Odumegwu Ojukwu-(1957), EA Ifeajuna na CO Rotimi (1960), na A. Ademoyega (1962).

Historia ya Ojukwu na elimu vilimhakikishia kupanda hadi safu ya juu. Wakati huo, Jeshi la Nigeria lilikuwa na maafisa 250 na 15 tu ndiyo walikuwa Wanigeria. Kulikuwa na safu nyingine 6,400, ambapo 336 walikuwa Waingereza.  Baada ya kutumikia katika jeshi la  Umoja wa Mataifa la 'kulinda amani nchini Congo, chini ya Meja Jenerali Johnson Thomas Aguiyi-Ironsi, Ojukwu alipandishwa cheo na kuwa Luteni Kanali mwaka 1964 na kupelekwa Kano, ambapo alikuwa kiongozi wa Kikosi cha 5 cha Jeshi la Nigeria.

Kifo

Tarehe 26 Novemba 2011, Ikemba Odumegwu Ojukwu alifariki nchini Uingereza baada ya kuugua kwa muda mrefu, alikuwa na umri wa miaka 78. Jeshi la Nigeria lilimpa heshima ya juu ya kijeshi na kufanya gwaride la mazishi kwa ajili yake mjini Abuja, Nigeria tarehe 27 Februari siku mwili wake uliporudishwa Nigeria kutoka London kabla ya mazishi yake siku ya Ijumaa, Machi 2, 2012.

Alizikwa katika kiwanja chake katika eneo la Nnewi. Kabla ya safari yake ya mwisho, ilikuwa ni maombolezo ya kipekee zaidi na yaliyochukua wiki nzima ya mazishi nchini Nigeria kando ya Chifu Obafemi Awolowo, ambapo mwili wake ulibebwa karibu majimbo mengi hasa majimbo matano ya Mashariki, IMO, Abia, Enugu, Ebonyin, Anambra, ikiwa ni pamoja na mji mkuu wan chi hiyo, Abuja na Jimbo la Niger alikozaliwa.

Makala haya yameandaliwa na Bishop Hiluka kwa msaada wa vyanzo mbalimbali vya habari vya kimataifa.

Arumeru msichague chama bali mwadilifu

Joshua Nassari (Chadema) na Sioi Sumari (CCM)

BISHOP HILUKA

Dar es Salaam

KESHOKUTWA Jumapili, tarehe mosi, Watanzania wenzetu wa Jimbo la Arumeru watakuwa na zoezi muhimu la kisiasa, kumchagua Mbunge wao. Hivyo huu ni wakati muhimu na muafaka kwa wananchi wa Arumeru kutafakari kwa makini tunu na maadili ya kiongozi bora kabla ya kuingia kwenye chumba cha upigaji kura.

Natoa wito kwa wana-Arumeru kuchagua kiongozi ‘muadilifu’ bila kujali anatoka chama gani au kina nani wanampigia debe, kwani mwisho wa siku wananchi watabaki na mbunge wao huku chama na wapiga debe (ambao wanatoka nje ya jimbo) watakuwa wameondoka zao na kuwaachia matatizo yao.

Kabla hatujasonga mbele kwanza tujiulize dhana ya maadili, maana yake ni nini? Kwa mujibu wa Padre Hurbert Akhweso, Mtalaam katika masuala ya Maadili, katika moja ya machapisho yake amewahi kuandika kuwa: maadili ni wema wa mwenendo au tendo la mtu; ni kule kuhukumiwa kwa mwenendo wa mtu kuwa ni mwema, au tendo la kibinadamu kuwa ni jema. Mwenendo au tendo la mtu ni jema vinapolingana na hadhi yake kibinadamu, yaani vinapoakisi utu wake. Hapa tunasema mtu huyu ni mwadilifu, au tendo hili ni adilifu.

Na mwenendo wa mtu au matendo yake vinapokuwa kinyume na hadhi yake ya kibinadamu, yaani kinyume cha utu wake, tunahukumu kuwa ni mabaya, na huo ni ukosefu wa uadilifu. Kwa kifupi, uadilifu ni wema wa mwenendo au tendo la kibinadamu, na ukosefu wa uadilifu ni ubaya wa mwenendo au tendo la kibinadamu. Maadili pia ni taaluma juu ya kanuni zinazohukumu mwenendo na matendo ya mtu kulingana na UTU wake.

Hivyo kwa kutumia kipawa cha akili binadamu hutafuta, kung’amua na kufahamu ukweli, naamini wananchi wa Arumeru wataweza kufahamu au kujua ni kiongozi yupi anayewafaa, na watawaweza kufahamu au kujua jambo lililo la kweli wakati huu wa kampeni zilizotawaliwa na porojo, kashfa kwa watu binafsi badala ya sera na ahadi zisizotekelezeka jambo ambalo haliwasaidii wana Arumeru kutatua matatizo yao.

Ieleweke kuwa mtu anapojiuliza kama jambo fulani ni la ‘kweli au la,’ au kama ‘lipo au halipo,’ anatumia kipawa cha akili, na akili inapokosa ukweli, huwa na mahangaiko makubwa na maswali mengi; lakini inapopata ukweli, hutulia kwa kuwa imeridhika.

Chakula kikuu cha akili ni ukweli, hivyo kila mmoja anao wajibu wa kuilisha akili yake kwa kutafuta ukweli daima, yaani, kujifunza na kuzitafakari hoja za wagombea na wapiga debe wao kabla ya keshokutwa kupiga kura.

Wananchi wa Arumeru ni vyema wakaongozwa na utashi katika kupiga kura. Utashi ni kipawa kinachotuwezesha kuona jambo fulani kuwa ni jema. Na jambo lililo jema ni lile ambalo akili imethibitisha kuwa ni la kweli.

Kinachonishangaza hadi sasa wakati huu wa kuelekea mwisho wa kampeni kabla ya uchaguzi jimboni Arumeru ni malumbano yasiyo na tija kwa wananchi wa jimbo hilo, tena yakiwahusisha viongozi wenye heshima kubwa katika taifa hili lakini wanaotoka nje ya jimbo hilo, kitendo ninachokitafsiri kama kufirisika kisiasa.

Huu ndiyo ulikuwa wakati muafaka kwa wananchi kutafakari kwa kina na kujua ni nani anayewafaa, mwenye maadili ya kweli, mwenye dhamira ya kweli kuwaondoa katika matatizo yao, bila kujali propaganda za wakubwa fulani ambao baada ya uchaguzi wataondoka zao na kuwaachia wananchi mbunge ambaye kama atakuwa ‘garasa’ watoto wa mjini wanasema kuwa itakuwa “imekula kwao”.

Jambo la msingi la kuangalia hapo ni kiongozi mwadilifu na mwenye maadili. Tukumbuke kuwa kule kuumbwa na utu (yaani, kuwa mtu), ndiko kunakomdai mtu kuwa mwadilifu, madai ambayo hawezi kuyakataa maadam ni mtu. Kuwa au kutenda kinyume na utu ni kujishusha hadhi na kuwa sawa na, au hata kuwa chini ya wanyama.

Hivyo keshokutwa wagombea (na vyama vyao) baada ya kunadi sera zao na kuahidi mambo mengi, itakuwa ni zamu ya Mpiga kura mwadilifu ambaye ameshasikiliza kwa makini na kupima hoja za wagombea wote kwa kadiri ya ufahamu wake na kubaini ukweli na kuridhisha utashi wake, kupiga kura.

Wananchi wa Arumeru wasifanye makosa kumchagua kiongozi asiye mwadilifu kwa kuwa anatoka chama fulani au wakubwa fulani waliwaambia eti huyo ndiye anayefaa. Wachague kwa kuzingatia sheria ya maumbile ya kimaadili ili baadaye wasije wakajutia kwa hii miaka mitatu iliyobakia kabla ya uchaguzi mkuu hapo 2015.

Kwa luga nyingine, ninawaasa wana-Arumeru keshokutwa msichague Chama bali mtu ambaye ni mwadilifu na mwenye uwezo wa kushirikiana nanyi katika kutatua ama kupunguza kero zenu ambazo kubwa tumeambiwa ni suala la ardhi inayokaliwa na ‘wawekezaji’ wachache, maji safi na salama na kupanda kwa gharama za maisha.

Alamsiki...