SALVA KIIR MAYARDIT: Atakuwa rais wa kwanza wa nchi mpya ndani ya Afrika mwaka 2011?

 Salva Kiir Mayardit

Juba

SUDAN

KURA ya maoni nchini Sudan ambapo wapigaji kura wataamua iwapo Sudan Kusini ijitenge na Sudan Kaskazini na kujitawala kama taifa huru au la imepangwa kufanyika Januari 9 mwakani huku ikikumbwa na hofu ya kutokea mvutano mkubwa.

Salva Kiir Mayardit ndiye kiongozi wa harakati hizi za kutaka kujitenga Sudan Kusini. Mwanasiasa huyu alitambua kuwa alikuwa na nafasi finyu ya kuchaguliwa kuwa rais wa taifa la Sudan kutokana na siasa za nchi hiyo katika uchaguzi wa Aprili 2010. Hivyo akaamua kusaka mamlaka ya kidemokrasia ya kuiongoza Sudan Kusini – nafasi anayoishikilia tangu kifo cha ghafla ya mtangulizi wake, John Garang, mwaka 2005.

Baada ya kucheleweshwa kwa muda, hatimaye wapiga kura kutoka Sudan Kusini wamejiandikisha kushiriki kura ya maoni hapo mwakani. Taarifa za BBC zilizotolewa Novemba 15 mwaka huu zilisema kuwa shughuli nzima ya kujiandikisha ilitarajiwa kuchukua siku 17, kabla ya kuanza rasmi kwa kampeni za kura ya maoni.

Kura hiyo ni mojawapo ya maafikiano ya mpango wa amani wa mwaka 2005 uliomaliza vita vya wenyewe kwa wenye vya zaidi ya miongo miwili. Kumekuwa na hali ya wasiwasi nchini Sudan baada ya kuzuka tofauti kati ya Sudan Kusini na Sudan Kaskazini juu ya utaratibu wa kufanyika kura hii lakini makundi hayo yanaarifiwa kufikia mwafaka wa kutatua tofauti zao.

Chini ya mwafaka huu suala la jimbo linalozozaniwa la Abyei litatatuliwa na Rais wa Sudan na mwenzake wa Sudan Kusini. Hata hivyo vyombo vya habari vimeendelea kuripoti kuwa kura ya maoni iko shakani kutokana na kutoafikiwa kwa muafaka wa jimbo hilo la Abyei lenye utajiri wa mafuta.

Lakini imeafikiwa kwamba iwapo Sudan Kusini itaamua kujitawala kama taifa huru mipaka kati ya nchi hizo mbili isifungwe na masuala ya uraia yakubaliwe kati ya mataifa hayo mawili. Tangazo hili huenda likasaidia sana kupunguza uhasama kati ya pande hizo mbili ambao umedhihirika kabla ya kura hiyo kufanyika Januari mwakani.

Sudan Kusini inakisiwa kuwa na wapiga kura milioni tano na ni dhahiri kwamba raia hao watapiga kura ya uhuru wa taifa lao kujitenga. Watu wa eneo la Kusini wengi wao ni Wakristo na watu wa imani za kijadi na wakazi wa eneo la Kaskazini wengi wao ni Waislamu na Waarabu.

Umoja wa Mataifa unazingatia kuongeza vikosi vya kulinda amani katika mpaka wa Sudan Kaskazini na Kusini, wakati nchi hiyo ikijiandaa kupiga kura ya maoni kwa ajili ya kujitenga kwa eneo la Kusini.

Akizungumza katika baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa Alain LeRoy alisema kuwa wanapanga kuhamisha vikosi kutoka maeneo mengine ya Sudan na kuvipeleka katika eneo hilo la mpaka, huku akitoa wito pia wa jeshi hilo kuongezewa nguvu kimataifa.

Imefahamishwa kuwa Umoja wa Mataifa unalenga kuisaidia Sudan kutayarisha na kutoa ulinzi kwa ajili ya kura hiyo juu ya kugawanywa kwa Sudan na kuwa mataifa mawili ya Sudan Kusini na Sudan Kaskazini.

Kura ya maoni nchini Sudan Kusini na katika jimbo la Abyei ni sehemu ya makubaliano ya amani yaliyofikiwa mwaka 2005 kumaliza vita vya wenyewe kwa wenyewe vilivyodumu nchini humo, takriban miongo miwili na kusababisha vifo vya watu zaidi ya milioni mbili.

Kwa upande wake, Balozi wa Marekani katika Umoja wa Mataifa, Suzan Rice amesema kuna uwezekano kwa muda kuongeza wanajeshi 10,000. Hatua ambayo mkuu wa Operesheni za kulinda amani za Umoja wa Mataifa ameona kwamba haitasaidia.

Alain LeRoy alisema hata kama jeshi hilo la Umoja wa Mataifa nchini Sudan litaongezewa nguvu hakutaweza kuzuia uhasama kati ya Kaskazini na Kusini, iwapo hali ya wasiwasi juu ya kura ya maoni ikiwa bado ipo.

Aliwaambia wajumbe kutoka mataifa 15 wanachama katika Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa kwamba njia nzuri iliyopo kuweza kuzuia kurudia tena kwa vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini humo ni kujidhatiti ili kufikia makubaliano ya kisiasa katika kutekeleza masuala muhimu yaliyobakia.

Kwa upande wake, Balozi wa Sudan katika Umoja wa Mataifa Daffa-Alla Elhag Ali Osman ameonya kwamba hatua hiyo ya kukiimarisha kikosi hicho cha UNMIS inaweza kuwa ushauri mbaya. Aliwaambia waandishi wa habari ni muhimu kwanza kufikia makubaliano juu ya masuala ya kisiasa ambayo bado hayajapatiwa ufumbuzi, kama vile suala la mpaka.

Hali ya wasiwasi imeongezeka katika kipindi hiki, kwa pande zote mbili za Kusini na Kaskazini kulaumiana, huku kila upande ukiimarisha majeshi yake katika mpaka wa Kaskazini na Kusini.

Katika hatua nyingine Katibu mkuu wa Umoja wa Mataifa Ban Ki moon ameelezea wasiwasi wake na hali ilivyo katika jimbo lenye utajiri wa mafuta la Abyei. Hakuna tume yoyote inayoshughulikia kura ya maoni iliyotumwa na viongozi katika eneo hilo bado hawajafikia makubaliano na serikali ya Khartoum juu ya nani anafaa kupiga kura au mipaka yake.

Habazi zinabainisha kwamba, Jumuiya ya kimataifa bado ina wasiwasi na matokeo ya kura ya maoni itakayopigwa, kutokana na wasiwasi kwamba, inaweza kuzua vita vingine kama matokeo yatakuwa kinyume na matazamio ya wengi.

Lakini ili amani ya kweli iwepo njia pekee ni kutenganisha tamaduni hizi mbili, ambazo daima zimekuwa zikipingana kwa kipindi kirefu na kusababisha maafa makubwa kwa jamii ya Wasudan hasa watu wa eneo la Kusini.

SALVA KIIR NI NANI HASA?

Salva Kiir Mayardit amezaliwa mwaka 1951. Alichukua nafasi ya kiongozi wa Kusini na naibu kiongozi wa taifa baada ya kifo cha John Garang aliyekufa katika ajali ya helikopta Agosti 2005 - wiki tatu tu baada ya kuapishwa kuwa Makamu wa Rais. Kiir anapenda kuvaa kofia ya cowboy ambayo imekuwa ndiyo nembo yake maalum.

Ingawa Kiir amekuwa makamu wa rais wa Sudan kwa miaka mitano, lakini ametumia zaidi muda wake akiwa Kusini - hali inayoonesha dalili zote kuwa lengo lake siku zote lilikuwa kuipatia uhuru Sudan Kusini.

Mwaka 2009, alielezea hisia zake waziwazi, akisema: “Kura ya maoni ijayo ni uchaguzi kati ya kuwa raia wa daraja la pili katika nchi yako mwenyewe, au kuwa mtu huru katika hali yako ya kujitegemea”.

Kama ilivyo kwa wananchi wengi wa Kusini, Kiir alipiga kura kwa mara ya kwanza mwaka 2010. Kiir kwa kawaida huwa si msemaji sana mbele ya umma na amekuwa akiongoza kupitia kivuli cha Garang. Lakini alikuwa mtu muhimu kwa watu wake na alikuwa kiongozi wa kijeshi wa kundi la waasi wa kusini, Sudan People's Liberation Movement (SPLM).

Alihusika katika hatua za mwanzo za mazungumzo ya mpango wa amani mwaka 2005 - yaliyomaliza miaka 21 ya vita vya wenyewe kwa wenyewe - na alikuwa anajulikana kwa serikali ya Khartoum kabla ya kuwa makamu wa rais kama sehemu ya mpango huo.

Kiir alijiunga na harakati za waasi kusini mwa Sudan mwishoni mwa 1960. Wakati Rais Jaafar Numeiri akifanya mazungumzo ya amani na waasi mwaka 1972, Kiir aliibuka na kuwa afisa wa cheo cha chini.

Mwaka 1983 uasi Kusini uliibuka upya na Garang alitumwa kukomesha uasi huo - lakini badala ya kukomesha, alijiunga nao. Kiir alikuwa, pamoja na Garang, mmoja wa waanzilishi wa SPLM, na kuibuka kuwa kiongozi wa tawi la kijeshi.

Tofauti na mtangulizi wake, Kiir hajaenda shule na inasemwa kuwa hotuba zake za muda mrefu huwa zinachosha. Kiir pia anatoka katika jamii ya Dinka kama ilivyokuwa kwa Garang, ingawa wawili hao wanatoka koo tofauti.

Kutokana na kwamba kabila la Dinka ni kubwa Kusini mwa Sudan, Kiir anatarajia kupata sapoti kubwa katika eneo la Kusini. Jaribio la kutaka kumuondoa Kiir kwenye nafasi yake ya mkuu wa jeshi karibu zisababishe mgawanyiko mkubwa ndani ya SPLM mwaka 2004. Tatizo liliisha pale tu Garang alipobatilisha wazo hilo.

Kama mwanaharakati wa zamani wa waasi, SPLM ya Kiir bado inapaswa kuonesha kwamba iko tayari kukubali upinzani. Uchaguzi Kusini mwa Sudan uligubikwa na madai ya vitisho dhidi ya wale walioonekana kuwapinga wagombea wa SPLM. Hii ilizua hofu kwamba “Sudan Mpya”, kama inavyoitwa wakati mwingine, inaweza isiwe nchi ya kidemokrasia.

Taarifa za mwezi Januari 2010 kwamba Kiir hatagombea uchaguzi wa Aprili wa rais wa Sudan, lakini atazingatia zaidi uchaguzi wa rais wa Sudan Kusini ilitafsiriwa kwa maana ya kwamba kipaumbele cha SPLM ni uhuru wa Sudan Kusini.

Kiir alichaguliwa kwa asilimia 93 ya kura katika uchaguzi wa 2010. Ingawa chaguzi zote katika ngazi ya kitaifa na kanda zilikosolewa mno na wanaharakati wa kidemokrasia na waangalizi wa kimataifa, kuchaguliwa tena kwa Kiir ilibainishwa na baadhi ya vyombo vya habari kuwa “Hatua Moja” muhimu katika mchakato.

Kufuatia kuchaguliwa tena, Omar al-Bashir alimteua tena Kiir kuwa Makamu wa Kwanza wa Rais wa Sudan kwa mujibu wa katiba ya mpito. Katika hotuba yake aliyoitoa mjini Juba, Kiir aliahidi demokrasia, usawa na haki kwa watu wote wa Kusini mwa Sudan. Mashoga, hata hivyo, hawatakubalika katika nchi hiyo mpya, alisema. “Hii si katika tabia zetu [...] haipo na kama mtu yeyote anataka kuiingiza Sudan [...] itapingwa na kila mtu,” aliiambia Radio Netherlands Worldwide.

Makala hii imeandaliwa na BISHOP J. HILUKA kwa msaada wa vyombo mbalimbali vya kimataifa.

SOURCE: KULIKONI

OMAR AL-BASHIR: Kuwa kikwazo au kuruhusu uundwaji wa nchi mpya?

 Omar Hassan al-Bashir

Khartoum

SUDAN

BARAZA la Usalama la Umoja wa Mataifa limeongeza shinikizo kwa Sudan Kaskazini na Kusini kuhakikisha kuwa kura ya maoni inayotarajiwa na wengi kwamba itapelekea kugawanywa kwa taifa hilo ambalo ni kubwa zaidi barani Afrika inafanyika kwa njia ya amani mwezi ujao.

Baraza hilo la usalama limetaka pande zote mbili za Kaskazini na Kusini kutuliza hali ya wasiwasi inayozidi kuongezeka na kuafiki mkataba uliowekwa kuhusu kura tofauti ya maamuzi juu ya mustakabali wa jimbo lenye utajiri mkubwa wa mafuta la Abyei.

Pande zote mbili za Kaskazini na Kusini zinadai umiliki wa jimbo hilo. Umoja wa Mataifa pia umeelezea wasiwasi wake kuhusiana na matukio kadhaa ya kijeshi katika siku za hivi karibuni ambayo yamezidisha hali ya wasiwasi. Kura hiyo itakayofanyika Januari 9 inakuja baada ya mkataba wa amani wa mwaka 2005 ambao ulimaliza vita vya wenyewe kwa wenyewe vilivyodumu kwa miongo miwili kati ya Kaskazini na Kusini.

Rais wa Sudan Omar Hasan al-Bashir amesema kuwa nchi yake haitarudi tena vitani licha ya kuongezeka kwa mvutano kati ya Kaskazini na Kusini wakati kura ya maoni kuhusu uhuru wa Kusini ikikaribia.

Vyombo vya habari vya serikali ya Sudan vilimkariri al-Bashir akisema kwamba serikali yake inafanya kazi kuweka utulivu kote nchini humo. Kusini na kaskazini wamekuwa wakilaumiana kwa kuweka vikosi kwenye mpaka wao kabla ya kura ya maoni.

Urais wa al-Bashir?

Omar Hassan al-Bashir aliyezaliwa Januari 1944 ni Rais wa Sudan baada ya kushinda urais katika uchaguzi wa kitaifa mwaka 2010 ambao ni uchaguzi wa kwanza wa vyama vingi baada ya miaka 10.

Amekuwa rais tangu mwaka 1993. Historia inaonesha kuwa al-Bashir aliingia madarakani mwaka 1989 akiwa na cheo cha Brigedia katika jeshi la Sudan, aliongoza kundi la maafisa katika mapinduzi ya kijeshi yasiyokuwa ya umwagaji damu yaliyoiondoa madarakani serikali ya Waziri Mkuu Sadiq al-Mahdi mwaka 1989. Bashir aliongoza nchi kama mwenyekiti wa kamati ya wanajeshi na baadaye waziri mkuu hadi alipojipa cheo cha rais mwaka 1993.

Baada ya kushika uongozi alishirikiana na mwanasiasa na kiongozi wa Kiislamu, Hassan al-Turabi akatangaza sheria zilizoiweka nchi chini ya muundo wa shari'a ya Kiislamu. Aliwakandamiza vikali wapinzani, mwishowe hata mshauri wake al-Turabi alionja joto ya jiwe.

Mwaka 2004 al-Bashir alikubali mkataba wa amani uliomaliza vita vya wenyewe kwa wenyewe na kupelekea kuipa Sudan Kusini haki ya kujitawala. Lakini vita vingine vya ndani vilianza katika eneo la Darfur (Sudan Magharibi). Kutokana na mauaji mengi na matendo ya kinyama dhidi ya raia, al-Bashir anakabiliwa na mashtaka mbele ya Mahakama ya Kimataifa ya Makosa ya Jinai kama mkosaji wa jinai dhidi ya binadamu.

Tangu al-Bashir aingie madarakani, hata hivyo, kumekuwa na vurugu na mgogoro wa Darfur ambao umesababisha idadi ya vifo kati ya 200,000 na 400,000. Wakati wa urais wake, kumekuwa na vurugu kadhaa na mapambano baina ya wanamgambo wa Janjaweed na vikundi vya waasi vya Sudan Liberation Army (SLA) na Justice and Equality Movement (JEM) katika vita vya msituni kwenye eneo la Darfur.

Vita vya wenyewe kwa wenyewe vilisababisha zaidi ya watu milioni 2.5 kupoteza makazi yao, na hata mahusiano ya kidiplomasia kati ya Sudan na nchi jirani ya Chad kuwa katika mgogoro. Al-Bashir ni mtu aliyezua utata sio nchini Sudan tu bali duniani kote.

Kushitakiwa

Mwezi Julai 2008, mwendesha mashitaka wa Mahakama ya Kimataifa ya Makosa ya Jinai (ICC), Luis Moreno Ocampo, alimtuhumu al-Bashir kuhusu mauaji ya kimbari, ukatili dhidi ya binadamu na uhalifu wa kivita katika eneo la Darfur.

Mahakama ilitoa hati ya kukamatwa kwa al-Bashir tarehe 4 Machi 2009 kwa makosa ya uhalifu wa kivita na uhalifu dhidi ya binadamu, lakini ikasemwa kuwa hakukuwa na ushahidi wa kutosha kumhusisha na mashitaka ya mauaji ya kimbari. Hata hivyo tarehe 12 Julai 2010, baada ya muda mrefu wa rufaa ya mwendesha mashtaka, Mahakama ikasema kwamba kuna ushahidi wa kutosha kwa ajili ya mashtaka ya mauaji ya kimbari na kutoa hati ya pili yenye makosa matatu tofauti.

Al-Bashir ni mkuu wa nchi wa kwanza aliyepo madarakani kukabiliwa na mashitaka katika mahakama ya ICC na rais wa kwanza kushtakiwa kwa mauaji ya kimbari. Uamuzi huo wa mahakama umepingwa na Umoja wa Afrika, Umoja wa Mataifa ya Kiarabu, na serikali ya Urusi na Jamhuri ya Watu wa China. Mtaalam mmoja ametoa wito kwa mahakama hiyo kuahirisha kibali cha kukamatwa kwa Al-Bashir.

Historia yake

Al-Bashir alizaliwa katika kijiji cha Hosh Bannaga, Kaskazini ya mji mkuu, Khartoum. Anatokea katika ukoo wa Al-Bedairya Al-Dahmashya, wa kabila kubwa la ja'alin lililopo Kaskazini ya Sudan, sehemu ya Ufalme wa Misri na Sudan. Alipata elimu yake ya msingi huko, familia yake baadaye ilihamia Khartoum ambako alimalizia elimu ya sekondari.

Al-Bashir kamuoa binamu yake, Fatima Khalid. Pia ana mke wa pili aitwaye Widad Babiker Omer, ambaye ana watoto kadhaa kutoka kwa mume wake wa kwanza, Ibrahim Shamsaddin, aliyekuwa mwanachama wa Baraza la Mapinduzi (Revolutionary Command Council for National Salvation) aliyefariki katika ajali ya helikopta.

Al-Bashir hajabahatika kupata watoto wa kwake mwenyewe. Alijiunga na Jeshi la Sudan mwaka 1960. Al-Bashir alisoma Chuo cha Kijeshi Misri kilichopo Cairo na pia alifuzu kutoka Chuo cha Kijeshi cha Sudan mjini Khartoum mwaka 1966. Baadaye, al-Bashir alilitumikia Jeshi la Misri wakati wa Vita ya Oktoba (ya 1973) dhidi ya Israel.

Mapema miaka ya 1990, utawala wa al-Bashir uliamua kuelea kwenye sarafu mpya iitwayo Sudan Dinar kuchukua nafasi ya Sudan Pound iliyokuwa imepoteza karibu asilimia 90 ya thamani yake katika miaka ya 1980.

Baadaye alichaguliwa kuwa rais (kwa muda wa miaka mitano) mwaka 1996 katika uchaguzi wa kitaifa, ambapo alikuwa mgombea pekee kufuatia sheria zinazoendesha uchaguzi, na Hassan al-Turabi alichaguliwa katika Bunge la Taifa ambako alikuwa spika wa Bunge “miaka ya 1990.”

Mwaka 1998, al-Bashir na Kamati ya Rais waliwekeza nguvu katika katiba mpya, isiyoruhusu wanasiasa kupingana na chama cha National Congress Party cha al-Bashir na wafuasi wake, ingawa makundi haya yalishindwa kupata huduma yoyote muhimu ya nguvu ya kiserikali mpaka pale ulipozuka mgogoro wa Darfur.

Desemba 12, 1999, al-Bashir alituma askari na mizinga dhidi ya bunge na kumuondosha madarakani Hassan al-Turabi, spika wa bunge. Hata hivyo, licha ya kupata upinzani wa kimataifa kuhusu migogoro ya ndani, Omar al-Bashir imeweza kufikia ukuaji wa uchumi nchini Sudan. Hii ni kwa sababu ya uchimbaji na biashara ya mafuta kutoka Sudan Kusini, pamoja na ushiriki wa makampuni ya Urusi na China.

Mvutano na al-Turabi

Katikati ya miaka ya 1990, uhasama kati ya al-Bashir na al-Turabi ulianza, hasa kutokana na al-Turabi kuwa na mahusiano na kikundi cha Islam fundamentalist, pamoja na kukiruhusu kufanya kazi nje ya Sudan, hata wakati mwingine binafsi alimkaribisha Osama Bin Laden nchini humo.

Marekani imeiweka Sudan kwenye kundi la nchi zinazofadhili ugaidi tangu mwaka 1993, hasa kutokana na al-Bashir na Hassan al-Turabi kunyakua mamlaka kamili mapema miaka ya 1990. Makampuni ya Marekani yalizuiliwa kufanya biashara nchini Sudan tangu mwaka 1997. Mwaka 1998, kiwanda cha dawa cha Al-shifa mjini Khartoum kiliharibiwa na ya Marekani kwa madai ya uzalishaji wake wa silaha za kemikali na uhusiano wake na al-Qaeda.

Vita vya wenyewe kwa wenyewe

Vita vya wenyewe kwa wenyewe vilizuka kati ya Kaskazini na Kusini mwa nchi kwa zaidi ya miaka 19 kati ya Waarabu wa Kaskazini na makabila na asili yaliyopo Kusini, vita hiyo ikapelekea mapambano kati ya Jeshi la Ukombozi wa Watu Sudan Kusini (SPLA) na serikali ya al-Bashir.

Vita ilisababisha mamilioni ya watu wa Kusini kupoteza makazi yao, njaa, na kunyimwa elimu na huduma za afya, pamoja na majeruhi karibu milioni mbili. Kwa sababu ya hatua hizi, vikwazo mbalimbali vya kimataifa viliwekwa dhidi ya Sudan.

Shinikizo la kimataifa lilizidi mwaka 2001, hata hivyo, na viongozi viongozi wa Umoja wa Mataifa walitoa wito kwa al-Bashir kufanya jitihada za kumaliza mgogoro na kuruhusu misaada ya kibinadamu na wafanyakazi wa kimataifa kutoa msaada kusini mwa Sudan.

Amani ilipatikana baada ya kusainiwa rasmi kwa Mkataba wa Amani wa Nairobi kwa pande zote mbili, Januari 9, 2005, kuipa Sudan Kusini uhuru wa miaka sita, na kufuatiwa na kura ya maoni juu ya uhuru.

Makala hii imeandaliwa na BISHOP J. HILUKA kwa msaada wa mashirika ya habari ya kimataifa.

SOURCE: KULIKONI

Sekondari za Kata: Maji tumeyavulia nguo hatuna budi kuyaoga

 Sekondari ya Kata

 Wanafunzi wa sekondari za kata

BISHOP J. HILUKA

Dar es Salaam

NIMESIKILIZA kwa makini hoja mbalimbali za Wabunge wa Bunge la Jamhuri ya Muungano wakati wakiijadili hotuba ya Rais Jakaya Kikwete, wengi wao wameongelea suala la sekondari za kata kwa hoja tofauti, wale wa chama tawala (CCM) wakiziunga mkono na kuisifu Serikali ya Awamu ya Nne kwa kuzianzisha shule hizo wakati wale wa Kambi ya Upinzani wamezibeza.

Kwa mtu yeyote aliye makini, matokeo ya mtihani wa form four mwaka jana yametoa picha halisi ya taifa tunalojenga japo wanasiasa wa chama tawala wanataka tuamini kuwa nchi inafanya vizuri katika sekta ya elimu. Hawa wenzetu nadhani wapo bize kujifikiria wao wenyewe na chama chao, watakavyoweza kubaki madarakani, milele na milele, badala ya kuifikiria nchi na wananchi kwa jumla.

Nawaomba viongozi wa kisiasa waache kutoa maamuzi ya kielimu yasiyokuwa na tija kwa kuwa tu wanataka kujinufaisha kisiasa wao binafsi na vyama vyao. Maamuzi ya kisiasa yasiyokuwa na tija ni pamoja na kupingana hata na tafiti zinazoonesha hali halisi ya elimu nchini.

Tungependa kusikia hoja zao kuhusu nini kifanyike? Je, tuanze upya? Tuanzie wapi na tufanye nini? Hii ni hatari inayotokea tunapoamua kuongozwa na fikra za wanasiasa na kubeza maoni ya kitaalam.

Ni hawa hawa wanasiasa kwa sababu wanazojua wao walipiga marufuku mitihani ya kitaifa ya darasa la nne na kidato cha pili! Katika elimu ya msingi kwa mfano, watoto wanamaliza shule bila ya kuzijua stadi muhimu za kusoma, kuandika na kuhesabu. Mtihani wa darasa la nne ulikuwa ni kipimo cha uelewa wa mwanafunzi kama anajua kusoma, kuandika na kuhesabu.

Hizi ndizo stadi za msingi anazopaswa kuzijua kila mwanafunzi. Lakini wanasiasa wetu wamefuta mtihani huu, hivyo kila mtoto hivi sasa ana uwezo wa kumaliza darasa la saba hata kama hajui kusoma. Na imedhihirika kuwa hata wanafunzi wasiojua kusoma na kuandika huchaguliwa kusoma katika sekondari za kata.

Hata kwa sekondari, matokeo ya kidato cha nne yaliyotoka hivi karibuni yamedhihirisha athari ya kuupiga marufuku mtihani wa kidato cha pili. Sijui wanasiasa wetu wamefanya hivi kwa faida ya nani?

Ukiangalia matokeo ya kidato cha nne ya mwaka jana, utagundua kwamba robo tatu ya wahitimu katika shule za sekondari za kata zilizojengwa kidhaifu na kuwekwa kidhaifu bila walimu bora, vitabu, na maabara, wahitimu wake wamepata zero "0".

Serikali ya Awamu ya Nne, imewahi kukiri kwamba ilikurupuka katika ujenzi wa sekondari za kata ambazo kwa asilimia kubwa zimekosa sifa za kupokea wanafunzi, zina upungufu wa walimu na vitabu.

Haya yalisemwa mwaka 2008, na aliyekuwa Naibu Waziri wa Elimu na Mafunzo ya Ufundi, Ludovic Mwananzila, wakati wa mahafali ya tatu ya kidato cha sita katika Shule ya Sekondari ya St Matthews, Wilaya ya Mkuranga, mkoani Pwani.

Makamu wa Rais, Dk Mohamed Gharib Bilal, wakati huo akiwa Mgombea Mwenza wa Urais kupitia Chama cha Mapinduzi (CCM), aliwataka wananchi wa mkoa wa Tabora kuwapuuza wanaotoa kauli za bezo dhidi ya mpango wa serikali kujenga shule za sekondari za kata.

Alisema kuwa asilimia zaidi ya 50 ya wanafunzi wanaofaulu na kuingia vyuo vikuu kwa sasa wanatoka katika shule za kata. Eti wanapatikana baada ya mpango mzuri wa serikali ya CCM kuamua kujenga shule hizi.

Nilishangazwa na kauli toka kwa kiongozi msomi kama huyo kwa kutotambua kuwa waliomaliza kidato cha nne mwaka jana 2010 ndio Form Four wa kwanza katika shule za kata, na ndio tumepata 'gradutes' wa kwanza ambao zaidi ya asilimia 80 ya wanafunzi wa shule hizi wamefeli. Sasa hao wanaoingia vyuo vikuu ni wa sekondari zipi za kata? Tunatoa takwimu za uongo kwa faida ya nani?

Tukubali au tusikubali tayari sekondari za kata zipo na hatuna namna ya kuziondoa, zimepokea wanafunzi ambao ni wadogo zetu na watoto wetu na sidhani kama tunahitaji ushabiki wa kisiasa kuzijadili wakati vijana wetu wanasoma, tuangalie tutakavyosaidia kuziboresha.

Bila kuwekeza kwa dhati katika ubora wa elimu tutakuwa tunapalilia ufa mkubwa uliopo kati ya wenye nacho (wanaosomesha watoto wao shule bora zenye gharama) na wasio nacho (wanaosomesha watoto shule hizi za kata).

Tusipindishe mambo kwani kushuka kwa ufaulu wa kidato cha nne kumetokana na uhaba wa walimu hasa kwa shule za kata. Sababu nyingine ni pamoja na ukosefu wa maabara shuleni, maktaba, vifaa vya kufundishia na kujifunzia, ukosefu wa makazi bora na motisha kwa walimu.

Nakubaliana na mtu mmoja aliyewahi kusema kuwa hili ni janga la kitaifa, taifa lisilokuwa na wajuzi ni taifa la vibarua na makuli, kwa takwimu ya zaidi ya asilimia 80 ya watahiniwa wote kufeli na kuingia kwenye kundi la vibarua na makuli au hata vibaka na majambazi. Ni aibu kwa rais, ni aibu kwa waziri, ni aibu kwa wazazi... ni aibu kwa mfumo mzima wa utawala.

Inasikitisha sana kuona Wizara ya Elimu imekuwa wizara ya majaribio ya sera, kila waziri anakuja na msimamo wake. Halafu cha kushangaza mara wanapoanza kutekeleza mikakati hiyo ukiwapinga wanakuwa wakali kama pilipili na wa kwanza kukanusha.

Kwa hakika hii ni aibu kubwa, tumeonesha kukosa umakini katika maamuzi ya serikali. Cha kushangaza maofisa wanaohusika kuishauri serikali katika masuala ya elimu na mengine wana elimu nzuri tu, tatizo ni wataalam ambao ni watumwa wa wanasiasa.

Wapo watendaji wengi tu pale Makao Makuu ya Wizara ya Elimu ambao japo hawakubaliani na mambo mengi ambayo serikali (wanasiasa) wanayashinikiza katika suala la maendeleo ya elimu, wanalazimika kuyakubali.

Tunawaomba wanasiasa kuacha kukurupuka kutaka kufanya mambo kwa haraka na kwa muda mfupi, ili wapate kujinadi, wakati muafaka ufikapo, kwa shabaha ya kubaki madarakani kwa sifa zisizomnufaisha mtu mwingine katika jamii. Nadhani ni uchu wa madaraka tu unaoleta ukurupukaji huu. Kwa nini tunakosa mpango wa muda mrefu?

Kama tunaendeleza ushabiki wa kisiasa na kulumbana kuhusu ujenzi wa shule za sekondari za kata, ambazo maendeleo yake hayakupangwa kisayansi, tunawezaje kuanza kuzungumzia kujenga dispensari katika kila kata wakati hili la sekondari halijafanikiwa? Hivi tunaitakia mema nchi hii kweli?

Tumeshalaumu sana, tumeshasema sana, tumejisifia sana, sasa ni muda muafaka wa kujadili haya bila ushabiki, kama mambo yakiendelea kama yalivyo, basi tutajikuta tuna pengo kubwa la wananchi/vijana wasio na ujuzi (elimu ya kutosha) kwenye nyanja mbalimbali wakati wa uundwaji wa Shirikisho la Afrika Mashariki.

Alamsiki

SOURCE: KULIKONI

Tukielekea miaka 50 ya Uhuru, tujadili Katiba Mpya bila ushabiki

Rais Jakaya M. Kikwete

Ramani ya Tanzania

BISHOP J. HILUKA

Dar es Salaam

MWAKA huu 2011 nchi yetu itatimiza miaka 50 tangu ijipatie uhuru wake toka kwa wakoloni wa Kiingereza mwaka 1961, hii ni miaka mingi, na kama angekuwa ni binadamu basi huyu ni mtu mzima aliyepevuka na anayo mengi ya kujivunia kwani umri huu ni nusu karne.

Kama Taifa tuna kila sababu ya kujipongeza kufikia umri huu kama watu huru, tukiendelea kuvumiliana na kuwa wamoja, wenye kuelewana na wenye matarajio ya kuendelea kuwa wamoja kama taifa. 

 

Nimevutwa kuandika makala hii baada ya kuguswa sana na hotuba ya Rais Jakaya Kikwete ya kuufunga mwaka 2010, pamoja na mambo mengine rais alizungumzia kufikia miaka 50 ya Uhuru wetu tukiwa na mambo mengi ya kujivunia katika nyanja mbalimbali yaliyofanywa: kama kudumisha uhuru na umoja wa nchi yetu. Hali yetu kisiasa, kiutamaduni, kiuchumi, kijamii, kiusalama na kimaendeleo...

Katika hotuba hiyo rais pia aligusia jambo ambalo kila Mtanzania alilisubiri kwa hamu kubwa: Katika Mpya. Rais alisema kuwa serikali imekusudia kuanzisha mchakato wa kuitazama upya Katiba ya nchi yetu kwa lengo la kuihuisha ili hatimaye kuwe na Katiba inayoendana na taifa lenye umri wa nusu karne.
Alisema kuwa ameamua kuunda Tume maalum ya Katiba, yaani Constitutional Review Commission. Tume itakayoongozwa na Mwanasheria aliyebobea, na itakuwa na wajumbe wanaowakilisha makundi mbalimbali katika jamii kutoka pande mbili za Muungano. 

 

Katika hotuba hiyo, Rais Kikwete aliwataka Watanzania kutokuwa na jazba katika madai mbalimbali ya katiba na kuweka wazi kuwa Tume atakayounda haitabagua chama, rangi, dini na kwamba itaunganisha makundi yote ya jamii.

Lakini akatahadharisha kuwa pawepo kuvumiliana kwa hali ya juu pale watu wanapotofautiana mawazo. Pasiwepo kutukanana, kudharauliana, kushutumiana, kubezana, kuzomeana wala kushinikizana.

Binafsi nakubaliana kabisa na maneno ya rais; tusijadili katiba mpya kwa kufuata ushabiki, Watanzania tumekuwa ni watu wa kushabikia tu. Ukituita huku tunakuja ukitupeleka kule tunakwenda.

Kumekuwepo na wasiwasi miongoni mwa wanaharakati na wanasiasa hasa kutoka vyama vya ushindani kuwa kuundwa kwa tume kunaweza kusiwe na manufaa kwa kuwa tume hiyo itakuwa ikiwajibika kwa rais aliyeiteua na pengine kufuata matakwa yake.

Siku moja tu baada ya Rais Kikwete kutoa salamu za mwaka mpya ikiwemo ya kuonesha kukubaliana na kilio cha kuanza kwa mchakato wa Katiba mpya, watu mbalimbali wakiwemo wanaharakati, viongozi wa dini na wanasiasa wamekuwa na mitazamo tofauti. 

 

Wengine wametahadharisha kuwa mjadala huu unaweza kutekwa nyara na serikali, na kusisitiza kuwa Katiba mpya haiwezi kamwe kupatikana kwa njia ya tume waliyoiita kuwa ni “Tume ya Kikwete ya kurekebisha Katiba” (Kikwete Constitutional Review Commission) wakiogopa kuwa inaweza kuchakachuliwa na CCM.

Wakitoa maoni yao baada ya hotuba ya Rais Kikwete, aliyoitoa usiku wa kuamkia mwaka mpya, baadhi ya viongozi wa siasa na dini, kwa nyakati tofauti walisema katiba ni mali ya Watanzania ambao wanahitaji kushiriki kwa kila hali kwa kuwa ndio wahusika wakuu.

waliomba kuwa Serikali na Vyama vya siasa wasiingize propaganda zao wakati wa mchakato wa kuandaa katiba moja.

Nakubaliana kabisa na kauli za viongozi wa dini kwani tunachotarajia kukifanya ni kitu muhimu mno kwa mustakabali wa nchi yetu. Pia nakubaliana na kauli ya rais kuwa nchi yetu imepiga hatua kiutamaduni, kiuchumi, kijamii, kiusalama na kimaendeleo... hatuwezi kusema kwamba miaka yote hii hakuna kilichofanyika, kwa maana ya kupiga hatua kutoka pale tulipokuwa mwaka 1961 hadi tulipo leo. 

 

Lakini hata hivyo, umri wa miaka hamsini unapolinganishwa na mafanikio yaliyofikiwa, hasa tunapojilinganisha na mataifa mengine ambayo tulikuwa sawa mwaka 1961, najawa na hofu kwamba kazi iliyoko mbele yetu kama Taifa ni kubwa kuliko inavyoweza kuelezwa kwa maneno matupu ya kisiasa na ya kufurahishana.

Bado idadi kubwa ya Watanzania ni masikini wa kutupwa wanaoishi maisha ya chini ya dola moja ya Marekani kwa siku. Tumeendelea kuwa Taifa la wategemezi kwa wafadhili, hata pale rasilimali zetu zinapoturuhusu kujitegemea!

Sizioni tena juhudi za kujenga taifa la watu walio sawa bali kinachooneka sasa ni kuzidi kuibuka kwa matabaka ya wenye nacho wachache dhidi ya wengi hohehahe. Watanzania wanashindwa kufikia huduma muhimu za kijamii kama maji, afya, elimu na hata kushindwa kufikia fursa mbalimbali za kujiwezesha kiuchumi kwa sababu ya mifumo duni na dhaifu ya kuwawezesha, ikiegemea zaidi kwa wenye nguvu kiuchumi au mamlaka ya kiutawala.

Kwa maoni yangu, busara itumike wakati wa mchakato wa kujadili Katiba mpya, kwa vile Rais Kikwete na serikali yake wamekubali wazo la Katiba mpya, tuelekeze macho na masikio yetu yote sasa kwenye utaratibu wa kuipata hiyo katiba mpya na vitu gani tunavitaka kama hitimisho la mwafaka wetu kama taifa.

SOURCE: KULIKONI

Mjadala wa Katiba unapogeuzwa ushabiki wa Simba na Yanga!

Richard Tambwe Hiza

BISHOP J. HILUKA

Dar es Salaam

IJUMAA ya tarehe 21 Januari, kuanzia saa tatu usiku nilikuwa nimejipumzisha nyumbani nikifuatilia kipindi cha Kipima Joto kinachorushwa na televisheni ya ITV, niliguswa sana na mjadala huo hasa mada ya Katiba iliyokuwa ikiongelewa siku hiyo ingawa nilihisi kuwa kulikuwa na kila dalili nisingepata kile nilichokihitaji.

Mjadala huo uliongozwa na Reinfred Masako na ulihudhuriwa na Kaimu Mkuu wa Kitengo cha Propaganda wa Chama cha Mapinduzi (CCM), Richard Tambwe Hiza, Dk. Sengondo Mvungi (NCCR-Mageuzi), John Mnyika (Chadema), Lucas Limbu (CUF) na Mama Ussu Malya (TGNP).

Katika washiriki wote ni Tambwe Hiza aliyenivutia kiasi cha kuamua kuandika makala hii. Nimemfahamu Tambwe kwa muda mrefu ambaye alivuma zaidi alipokuwa NCCR-Mageuzi, umaarufu wake ulipanda kiasi cha kuteuliwa kugombea ubunge mwaka 1995.

Mimi si mkereketwa wala mwanaharakati wa kudai Katiba mpya ingawa naamini kuwa ipo haja ya kuiangalia upya hii tuliyonayo ili kurekebisha mambo yaliyopitwa na wakati, lakini naamini kabisa kuwa Tambwe anajua kwa kiasi fulani umuhimu wa Katiba ya nchi na mahitaji ya wananchi kuhusu Katiba. Ile hoja ya kwamba wananchi hawaijui Katiba iliyopo haimaanishi kuwa hawahitaji Katiba nzuri itakayowahakikishia kupata haki zao za msingi ikiwemo maisha bora waliyoahidiwa na Rais Kikwete.

Wananchi wanaponung'unikia vitendo vya matumizi ya nguvu vinavyofanywa na polisi, rushwa, ukosefu wa miundo ya usawa ndani ya jamii, ubadhirifu wa mali ya umma pamoja na kukosekana maadili mema yanayozingatia tunu za msingi za maisha ya kifamilia, inaonesha dhahiri kuwa wanaijua vizuri Katiba kwa kutaja mambo yanayohitaji kurekebishwa kwenye Katiba ili kuwapa maisha bora.

Kuwa na watunga sera, wachumi na viongozi wa serikali wasiotoa kipaumbele kwa fursa za kazi na uzalishaji na kusukumwa na uchu wa kupata faida kubwa, kulitumbukiza Taifa katika hali mbaya ya uchumi na kumong'onyoka kwa maadili katika nyanja mbalimbali za maisha ni mambo yanayoigusa Katiba yetu moja kwa moja hata kama wananchi hawavijui vifungu vinavyotakiwa kurekebishwa.

Hata pale wananchi wanapolalamika kukosa viongozi wanyenyekevu, waadilifu, wakweli, wasiopenda makuu na wenye kuelewa maana ya Uongozi na umuhimu wa kuhamasisha na kutetea haki za jamii zao na si kujifikiria wao kwanza ni kuielewa Katiba vizuri sana kuliko hata wale walioiona Katiba, kuisoma na kukariri vifungu.

Wakati huu ambapo tunaisubiri Tume itakayoteuliwa na Rais Kikwete kuhusu Katiba mpya (ingawa sijamsikia Rais akisema Katiba mpya) tunapaswa kuachana na malumbano yenye ushabiki wa kisiasa na kuangalia mahitaji halisi ya jamii yetu kwani wananchi wanaendelea kudidimia katika lindi la umaskini, ukosefu wa fursa za ajira pamoja na mfumuko wa bidhaa na huduma. Pia idadi kubwa ya watoto wanashindwa kuendelea na masomo kutokana na hali ngumu ya maisha pamoja na kupanda kwa gharama za maisha, kiasi cha kuwafanya wananchi kukata tamaa.

Katika kipindi hiki nadhani wanasiasa, wanaharakati na viongozi wa dini wanapaswa kuzidisha mshikamano utakaochangia upatikanaji wa fursa za ajira, mapambano dhidi ya baa la njaa, ujinga na umaskini, kulinda na kudumisha utu na heshima ya kila mwanadamu na hasa walalahoi ambao wanajikuta utu na heshima yao haithaminiwi tena kutokana na hali ngumu ya kiuchumi.

Wasomi na watunga sera wanapaswa kutafuta mbinu zitakazoweza kujenga mfumo mpya wa uchumi nchini, utakaotoa kipaumbele kwa binadamu na mahitaji yake ya msingi badala ya kutawaliwa na uchu wa mali, heshima na madaraka.

Kwa nini nilihisi mjadala usingenipa kile nilichokihitaji? Nimekuwa na wasiwasi mkubwa sana na uelewa wa Tambwe Hiza. Kwa kweli kwa wale waliopata fursa ya kumsikiliza kwenye mjadala huo na hata mijadala mingine mbalimbali watakubaliana nami kwamba huyu mtu anakosa uelewa na badala yake hutanguliza mbele ushabiki.

Naamini CCM ina watu wengi makini sana na wenye uelewa mkubwa katika masuala ya Katiba ambao wangeweza kuwakilisha, lakini inashangaza kuona CCM kila mara ikiwakilishwa na Tambwe katika mijadala mizito ingawa ameonekana kuwa na uelewa mdogo katika kupambanua na kuchambua mambo.

Sina shaka wananchi wa Jimbo la Temeke waliliona hili siku nyingi na kumnyima fursa ya kuwaongoza. Tambwe amewahi kugombea ubunge katika jimbo la Temeke mara sita na kubwagwa.

Kwa mara ya kwanza aligombea kupitia NCCR-Mageuzi mwaka 1995 na kubwagwa na Ramadhan Ali Kihiyo wa CCM. Mwaka 1996 aligombea tena kupitia Chama cha Wananchi (CUF) katika uchaguzi mdogo, kufuatia kujiuzulu kwa Kihiyo kwa matatizo ya afya, lakini alibwagwa na Augustine Mrema (NCCR-Mageuzi).

Tambwe aligombea tena kupitia CUF baada ya Augustine Mrema kutangaza kujiengua kutoka NCCR-Mageuzi na kujiunga na Tanzania Labour ambapo kisheria alikuwa amepoteza wadhifa wake wa ubunge, hata hivyo Tambwe alishindwa na John Kibaso wa CCM.

Mwaka 2000 aligombea tena kupitia CUF akabwagwa na Hadija Kusaga wa CCM na alijaribu tena mwaka 2005 kupitia CUF lakini akabwagwa na Abbas Mtemvu (CCM), na mwaka jana 2010 alijaribu kugombea kupitia CCM lakini akabwagwa katika kura za maoni na Mbunge wa sasa, Abbas Mtemvu.

SOURCE: KULIKONI

Zimeishia wapi enzi za uongozi ni dhamana?

 Rais Jakaya Kikwete

Baba wa Taifa, Mwalimu Julius Nyerere

Mzee Rashid Kawawa

 

BISHOP J. HILUKA

NIMEKUWA nikifuatilia habari mbalimbali zinazoripotiwa na vyombo vya habari tangu michakato ya uchaguzi wa meya na wenyeviti wa halamshauri za miji na wilaya ilipoanza baada ya uchaguzi mkuu kumalizika.

Imekuwa ikiripotiwa kuwa kumekuwepo vitendo vya rushwa na kufitiniana miongoni mwa wagombea katika kutaka kuungwa mkono ili kuukwaa umeya au uenyekiti wa halmashauri kitendo kinachoashiria kupotea kwa maadili ya uongozi hapa Tanzania.

Ni kama ilivyokuwa wakati wa mchakato wa viongozi walipokuwa wakiwania kuteuliwa na vyama vyao kugombania nafasi za Ubunge na udiwani katika uchaguzi mkuu wa Oktoba mwaka huu.

Tulishuhudia wakati wa uchaguzi mkuu na sasa hivi sasa tunashuhudia tena aina ya watu waliojitokeza kuwania umeya na uenyekiti wa halmashauri za wilaya na miji ambao wameelezewa kuwania nafasi hizo kutokana na shinikizo ama wanatakiwa kupata uongozi huo kutoka makundi ya wafanyabiashara ambao wengi wao ama historia zao binafsi katika suala zima la uadilifu zinafahamika waziwazi ndani ya jamii na zimekuwa zinatiliwa shaka sana.

Wafanyabiashara wakubwa wenye kashfa mbalimbali za kuhujumu Taifa wamekuwa wakijitokeza kugombania nafasi mbalimbali za kisiasa, wanapokosa wanaamua kupandikiza watu wao katika uongozi ili kuhakikisha dili zao na biashara zao zinakaa sawa. Hiki ni kitu cha hatari sana ambacho kikiachwa hivi hivi tutaangamia kabisa siku moja.

Kuwepo kwa hisia za ukabila na udini katika baadhi ya maeneo na baadhi ya waliojitokeza kufikia hatua ya kuchafuana kwa kutengenezeana majungu ili kudhoofishana si jambo zuri hata kidogo. Hali hii imeripotiwa karibu mikoa yote ambako waliojitokeza kuwania nafasi hiyo ni wenye majina makubwa na uwezo kifedha.

Pia kuwepo wanaoutaka umeya na uenyeviti wa halmashauri ambao waliwahi kuhusishwa na tuhuma mbalimbali zikiwemo za ulaji rushwa na ukosefu wa maadili ya uongozi, au waliowahi kutuhumiwa katika kashfa za uuzaji maeneo ya wazi, kuingia mikataba feki ya tenda za manispaa na halmashauri ni jambo linaloashiria kuangamia kwa Taifa la Tanzania.

Huu mtindo wa kuchafuana na kutuhumiana kugawa rushwa ni jambo linalotisha sana kwani linaibua mpasuko mkubwa miongoni mwa jamii. Majungu, fitna, matumizi ya fedha na kutumia jina la Rais sasa imekuwa kansa itakayotushinda kuitibu.

Pia taarifa za kuwepo genge la watuhumiwa wa ufisadi ambalo linatuhumiwa kujilimbikizia mabilioni ya fedha chafu, linatajwa na duru mbalimbali za kisiasa ndani na nje ya CCM, kwamba limekuwa likifanya kampeni kubwa katika kiti cha umeya wa jiji la Dares Salaam, na tuhuma za kutoa fedha kwa kila diwani anayeingia katika vikao vya chama vya madiwani si habari njema kabisa.

Hata hatua ya baadhi ya wagombea wenye nguvu za mafisadi kutumia vyombo vya habari kuwapaka matope wenzao ili waonekane hawafai kushika nafasi hiyo inaashiria nini katika uongozi?

Jambo la namna hii ni udhalilishaji mkubwa wa maana ya uongozi, kwa lugha ya sasa hivi tunasema ni uchakachuaji wa uongozi uliopitiliza kipimo. Taifa limechafuliwa na hawa wanaoutaka uongozi kwa gharama na mbinu yoyote mpaka kufikia kiwango cha kuiona rushwa kama rafiki wa haki na si adui tena, wagombea hawajali kununua wapiga kura ili mradi wapewe kura wanazohitaji.

Ni jambo lililo dhahiri kuwa mgombea wa namna hii hawezi na hatakuwa mtumishi wa watu maana hakuupata uongozi kwa ridhaa ya watu bali kwa ghiliba ya rushwa.

Kinyume na ilivyokuwa katika awamu mbili za kwanza za uongozi wa nchi hii, uongozi wa Tanzania kwa sasa si dhamana tena kama tulivyokuwa tukifundishwa shuleni kwamba 'cheo ni dhamana'. Uongozi sasa hivi umegeuka kuwa njia ya kumfanya mtu mambo yake yamnyookee, uongozi umekuwa biashara 'bab kubwa' isiyo na hasara.

Kwa nchi inayojivuna kutimiza miaka 49 tangu ijitawale kwa maana ya kuwa huru lakini yenye maendeleo duni, kunapotokea wimbi la wafanyabiashara wanaotaka kupandikiza watu wao kwenye uongozi, au unapoona wataalamu wa fani tofauti wanaacha fani zao na kukimbilia kwenye siasa si jambo la kujivunia hata kidogo. Hebu fikiria maprofesa, madaktari, wahandisi, na wataalamu wa fani mbalimbali wanaacha kazi zao walizosomea na kupigania kwenda kusinzia bungeni au kwenye mikutano ya halmashauri.

Lakini unaporudi na kuanza kujiuliza, hivi haya yote chanzo chake hasa ni nini? Kwa nini wagombea watumie mbinu chafu, hujuma, ghiliba na ujanjaujanja katika kupata uongozi? Kwa nini wapigane hadharani, wajidhalilishe, watoe rushwa, wavunjiane heshima na kupakana matope?

Watu wa namna hii wakipata uongozi hawawezi kuwa na uchungu na Watanzania masikini. Kwa hali hii masikini wategemee kusikilizia maumivu zaidi na kasi zaidi ya ugumu wa maisha.

SOURCE: KULIKONI

Serikali haiwezi kuendelea kukwepa suala la katiba

 Waziri wa Sheria na Katiba, Celina Kombani

Katiba ya Jamhuri ya mwaka 1977

 

BISHOP J. HILUKA

Dar es Salaam

KWA miaka 18 sasa kumekuwa na madai ya wazi kupitia majukwaa ya siasa, wanaharakati na hata viongozi wa dini kuwa nchi hii inahitaji katiba mpya na tume huru ya uchaguzi. Katiba ya sasa inatajwa kuwa imejaa vipengele ambavyo havilingani kabisa na mazingira ya sasa ya mfumo wa vyama vingi.

Ni kwa mantiki hiyo, katiba yetu ya hivi sasa haihitaji tena marekebisho kama viongozi wa chama tawala wanavyotaka tuamini, kwani imefanyiwa marekebisho mengi mno kiasi kwamba kama ingekuwa ni nguo basi hata rangi yake ya asili ingekuwa imepotea kabisa kutokana na kujaa viraka.

Ipo haja ya kuwepo kwa mjadala mpana wa kitaifa ambao utawashirikisha pia wananchi kwani suala hili ni la jamii nzima na wala si la wasomi na wanaharakati pekee. Suala la kudai Katiba mpya halikuanza leo bali tangu kuingia kwa mfumo wa vyama vingi lakini hadi leo hakuna kilichofanyika.

Lakini pia ieleweke kuwa suala la elimu ya uraia linapaswa kupewa kipaumbele zaidi kwani madai ya katiba mpya hayataeleweka vizuri iwapo wananchi wengi hawaijui hata hiyo katiba inayodaiwa kuwa ina kasoro. Nimewahi kusikia habari za kushangaza sana kuwa eti asilimia kubwa ya walimu wa shule za msingi na sekondari hawajawahi hata kuiona katiba! Kama walimu hawajawahi kuiona wala kuisoma, tunategemea nini kwa wanafunzi? Hivi ni wananchi wangapi wanaielewa katiba? Kuielewa katiba ni mkakati wa awali wa mafanikio ya madai ya katiba mpya.

Kilio cha Watanzania kutaka katiba mpya kilipewa nguvu na taarifa ya Tume ya Jaji Charles Nyalali iliyopendekeza kufutwa kwa vipengele 40 ambavyo vinakiuka haki za binadamu, taarifa iliyoamsha kilio cha kutaka katiba mpya mwanzoni mwa miaka ya tisini.

Wanasiasa, wanaharakati na viongozi wa dini walianza kudai katiba mpya wakitaka sheria mbaya 40 zilizopo katika katiba ziondolewe wakisema kuwa zilikuwa zinapigana na haki za bidamamu.

Hata hivyo, mbali ya viongozi wa dini na wanasiasa kutaka katiba mpya, aliyekuwa Mwenyekiti wa Tume ya Haki za Binadamu na Utawala Bora, Jaji Kiongozi Mstaafu, Amir Manento naye aliwahi kusema kuwa kuna kila sababu kwa Watanzania kuwa na mikakati ya kuidai katiba mpya kwa sababu iliyopo imepitwa na wakati.

Moja ya mambo muhimu yanayotakiwa kuangaliwa na kufanyiwa kazi kwa haraka iwapo tutakuwa na katiba mpya ni kulitenganisha bunge na serikali, ili kulipa nguvu bunge ambalo sasa linaonekana kuipoteza baada ya kuzidiwa nguvu na serikali.

Imekuwa ikisemwa kuwa muundo wa serikali na idadi kubwa ya mawaziri waliopo bungeni umelifanya bunge kushindwa kusimamia vyema uwakilishi wa mawazo ya wananchi, hivyo kujikuta likisimamia zaidi maamuzi ya mawaziri na serikali iliyopo madarakani na kulifanya liwe la kupitisha hoja bila kupingwa.

Pia mamlaka ya Rais katika suala la uteuzi wa nafasi mbalimbali, ikiwamo kumteua Waziri Mkuu ambaye lazima athibitishwe na wabunge, huku katiba hiyo ikiacha nafasi ya uteuzi wa mawaziri wengine mikononi mwake ni jambo la kuangaliwa pia.

Pia mamlaka ya Rais kumteua mwenyekiti wa Tume ya uchaguzi, wakuu wa mikoa na wakuu wa wilaya katiba inasababisha malalamiko mengi kuwa wateule hao wamekuwa hawatendi haki kwa watu wenye itikadi tofauti na wao.

Naamini serikali ya Chama Cha Mapinduzi ni sikivu na yenye kuwajali watu wake, kwa nini hailioni hili kama kweli inataka kuendelea kudumisha mshikamano na amani ya nchi? Madai ya Katiba mpya yasisubiri machafuko yatokee kama ilivyokuwa Kenya bali serikali ikubali kuanzisha mchakato wa Katiba sasa.

Inashangaza kuona kuwa watawala ama wamekuwa wakitoa majibu ya kejeli au wamekaa kimya. Walichoona kwenye marekebisho ya katiba ni kutamka tu kwamba nchi ni ya mfumo wa vyama vingi vya siasa.

Matatizo kibao yaliyomo ndani ya Katiba ya nchi ni mengi na yanahitaji kuangaliwa upya, sidhani kama watawala hawayaoni. Wanayaona lakini wanayaacha yaendelee kuwemo kwa kuwa kama inavyosemwa; yanawasaidia kubaki madarakani.

Mfano halisi wa Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977. Ibara 41 (7). Inasema:

“Iwapo mgombea ametangazwa na Tume ya Uchaguzi kwamba amechaguliwa kuwa Rais kwa mujibu wa ibara hii, basi hakuna mahakama yoyote itakayokuwa na mamlaka ya kuchunguza kuchaguliwa kwake.”

Kwa kutaka kumwalinda watawala waliopo madarakani ndiyo maana ibara ikasukwa ndani ya katiba, kwamba pale mtu atakapokuwa ametangazwa kuwa rais, isiwepo mahakama yoyote ile “itakayokuwa na mamlaka ya kuchunguza kuchaguliwa kwake.” Kwa nini kuwe na katiba inayoruhusu mwanya wa kutenda uhalifu? Kwa nini kuwe na katiba inayotilia mashaka nguzo muhimu ya dola – mahakama – katika usimamizi wa haki?

Kila baada ya uchaguzi mkuu, waliochaguliwa wamekuwa wakiapa kulinda katiba hiihii inayotiliwa mashaka; ambayo ina uwezekano wa kuleta viongozi waliopatikana kwa njia chafu lakini hawawezi kuhojiwa mbele ya mahakama.

Inaaminika kuwa kiini cha migogoro mingi katika nchi za Kiafrika ikiwamo kuibuka vita vya wenyewe kwa wenyewe chanzo chake ni katiba. Viongozi wengi wa kiafrika wamekuwa wakitumia katiba kama silaha yao ya kuwachapia wale ambao wanamezea mate madaraka ya kuongoza nchi.

SOURCE: KULIKONI